ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Vittoria Aleotti (1575 – 1620?)//
{Raffaella Aleotti (1570 – 1646)}
«Τα μαδργάλια της Βιτόρια επιδεικνύουνσοβαρές προσπάθειες για την ανάδειξη τηςδιαφωνίας, προκειμένου να εκφράσουν εικόνες ερωτικής λαχτάρας αλλά και αγωνίας»
Suzanne Cusick
Ιστορικός μουσικής
Ιταλίδα συνθέτρια και τσεμπαλίστα
Η Vittoria Aleotti γεννήθηκε στη Φερράρα το 1575 και ήταν μία από τις πέντε θυγατέρες του σπουδαίου αρχιτέκτονα Giovanni BattistaAleotti, από τη διαθήκη του οποίου μαθαίνουμε τη σχέση με τη μουσική που είχε η ταλαντούχα κόρη του και την εξέλιξή της. Η Vittoriaπαρακολουθώντας τα μαθήματα μουσικής που έπαιρνε κάποια από τις μεγαλύτερες αδερφέςτης, άρχισε να καλλιεργεί το μουσικό της ένστικτο από την ηλικία των πέντε ετών κι έτσι εξέφρασε την επιθυμία να μάθει κι εκείνη μουσική. Στη διάρκεια δύο χρόνων διδασκαλίας με τους σπουδαίους μουσικούς AlessandroMilleville και Ercole Pasquini, η Vittoria είχε φτάσει σε πολύ καλό επίπεδο τη δεξιοτεχνία της στο τσέμπαλο και την ικανότητά της στο τραγούδι. Οι δάσκαλοί της τη συμβούλεψαν να συνεχίσει τις μουσικές της σπουδές στο μοναστήρι Σαν Βίτο στη Φερράρα, το οποίο ήταν φημισμένο για τις άριστες μουσικές επιδόσεις του και την καλλιέργεια των ταλαντούχων κοριτσιών. Στα δεκατέσσερα χρόνια της, η Vittoria εισάγεται στο μοναστήρι, όπου και αφιερώνει την υπόλοιπη ζωή της. Εκεί μελοποίησε κάποια μαδριγάλια του Ιταλού ποιητή Battista Guarini, τα οποία στη συνέχεια δόθηκαν στον Κόμη Del Zafo για να προωθήσει την δημοσίευση. Ο εκδότης Giacomo Vincentiανέλαβε την εκτύπωση με τον τίτλο «Ghirlanda de madrigali a quatro voci» και τα αφιέρωσε στον λιμπρετίστα και ευγενή Ippolito Bentivoglio. Εκτός από αυτό το έργο, τυπώθηκε και άλλη μία συλλογή με τίτλο «Κήπος των μουσικών της Φεράρα», η οποία περιελάμβανε μαδριγάλια της Vittoria και των δασκάλων της Milleville και Pasquini.
Σ΄αυτό το σημείο πρέπει να σημειωθεί ότι στην ιστορία της μουσικής αναφέρεται και το όνομα της Raffaella Aleotti, ως μια σπουδαίαςμουσικής προσωπικότητας. Μερικοί μελετητές υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μία από τις αδερφές της Vittoria, ενώ άλλοι, πως είναι το ίδιο πρόσωπο όπου, καθώς μπαίνοντας στο μοναστήρι άλλαξε το μικρό της όνομα. Η δεύτερη εκδοχή προκύπτει από το γεγονός ότι στο μοναστήρι του Σαν Βιτό δεν υπάρχουν έγγραφα, παρτιτούρες ή κάτι που να σχετίζεται με τη Vittoria. Η Raffaella, απεναντίας, ήταν η ηγουμένη του μοναστηριού και είχε μεγάλη φήμη ως πολύ καλή παίκτρια τσέμπαλου, τρομπονιού, άλλων πνευστών και γνώστρια τηςθεωρίας της μουσικής. Μάλιστα, διηύθυνε κι ένα φωνητικό σύνολο αποτελούμενο από εικοσιτρείς μοναχές. Η Raffaella έγραφε πολύπλοκη μουσική και συχνά χρησιμοποιούσε την αρμονία και την διαφωνία για να ενισχύσει το κείμενο. Ωστόσο, κατά καιρούς επικρίθηκε επειδή κάποιοι πίστευαν ότι, καθώς η μουσική γινόταν πιο περίπλοκη χρησιμοποιώντας περισσότερες φωνές, η θρησκευτικότητα των έργων χάνονταν και έδινε τη θέση της στην ευχαρίστηση που προέκυπτε από τον ήχο.
Ακόμη, την ίδια χρονιά που η Vittoria δημοσίευσε το βιβλίο της με τα μαδριγάλια, η Raffaella δημοσίευσε ένα βιβλίο με μοτέτα. Τυπώθηκε από τον Amadino το 1593 με τίτλο «Sacrae cantiones quinque, septem, octo και decem vocibus decantande», ήταν το πρώτο βιβλίο θρησκευτικής μουσικής από γυναίκα συνθέτη που εμφανίστηκε σε έντυπη μορφή και περιέχει δεκαοκτώ μοτέτα. δεκατρία κουιντέτα, δύο σεπτέτα, δύο οκτέτα και ένα μοτέτο για δέκα φωνές.
Από εκεί και μετά η Vittoria δεν ακούγεται ποτέ ξανά, ενώ η Raffaella απέκτησε τεράστια φήμη για τις μουσικές της ικανότητες στη διεύθυνση και τη δεξιοτεχνία στο τσέμπαλο.
Η συνθέτρια Vittoria Aleotti πέθανε λίγο μετά το 1620 στο μοναστήρι του Σαν Βίτο στη Φεράρα.
