ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Johanna Kinkel (1810 – 1858)
«…η Γιοχάνα ήταν μια σπάνια και ταλαντούχα δασκάλα, της οποίας η διδασκαλία ήταν διεγερτική, συναρπαστική και σαγηνευτική, και μια ολόκληρη σειρά μαθητών από το Βερολίνο, Γερμανοί και Άγγλοι, την επαίνεσαν»
Harzen-Müller
Γερμανίδα συνθέτρια, συγγραφέας καιπαιδαγωγός.
Η Johanna Mockel Kinkel γεννήθηκε στη Βόννη το 1810. Ο πατέρας της ήταν καθηγητής στο Λύκειο Bonner. Πήρε μαθήματα από τη δασκάλα του Beethoven, R.A.Ries, η οποία την ενθάρρυνε να διευθύνει και να συνθέτει. Παρά τις ικανότητές της, οι γονείς της θεωρούσαν καλύτερο για εκείνη να εργάζεται ως καμαριέρασε ένα τοπικό ξενοδοχείο, από το να είναι επαγγελματίας πιανίστρια (!) Τόσο ο Mendelssohn όσο και ο Schumann ενθάρρυναν κι εκείνοι τις μουσικές της προσπάθειες και θα μπορούσε να είχε μια σπουδαία καριέρα αν δεν ζούσε σε μια εποχή που οι γυναίκες οποιασδήποτε κοινωνικής θέσης αποθαρρύνονταν από το να συμμετέχουν επαγγελματικά στην μουσική. Η Johanna απ’ την πλευρά της, πίστευε ότι ένας γάμος θα της έδινε κάποια ελευθερία, γι’ αυτό παντρεύτηκε έναν βιβλιοπώλη από την Κολωνία. Εκείνος την κακοποίησε ψυχολογικά και την εμπόδισε να παίζει πιάνο, οπότε, μετά από μόλις έξι μήνεςγάμου, παίρνοντας μια θαρραλέα απόφαση, τον εγκατέλειψε, κάτι που την έκανε βαθιά θλιμμένη για αρκετό καιρό. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια του Mendelssohn, μετακόμισε στο Βερολίνο, όπου ήταν ελεύθερη, ευτυχισμένη, ασχολήθηκε με τη μουσική, συνέθετε και δημιούργησε φιλίες με αξιόλογες γυναίκες, όπως, Fanny Mendelssohn, Bettina von Arnim που γνώρισε στα γερμανικά σαλόνια. Τα έργα της εκδίδονταν από τοπικούς εκδοτικούς οίκους και παρέδιδε μαθήματα πιάνου και φωνητικής.
Προχώρησε σε έναν δεύτερο γάμο με τον Γερμανό ποιητή Gottfried Kinkel. Αυτός ο γάμος της έδωσε καλλιτεχνική ελευθερία, αλλάκαι τέσσερα παιδιά να φροντίσει, σε μια εποχή που η επανάσταση έβραζε στη Γερμανία και ο πολιτικά ενεργός σύζυγός της έλειπε συχνά, αφήνοντάς την να είναι η μόνη υπεύθυνη της οικογένειας. Η ίδια η Johanna ενεπλάκη στα γεγονότα της γερμανικής επανάστασης, ως εκδότρια εφημερίδας και αργότερα στη διάσωση του συζύγου της από τις φυλακές, όπου ήταν πολιτικός κρατούμενος. Μετανάστευσε με την οικογένειά της στο Λονδίνο. Εκεί συνέχισε να συνθέτει και έδωσε διαλέξεις για τον Chopin, τον Beethoven και άλλους. Έγραψε ποιήματα και βιβλία, συμπεριλαμβανομένου ενός για τη μουσική διδασκαλία. Αλλά η προσωπική της ζωή γινόταν ολοένα και πιο δυστυχισμένη και έληξε τραγικά πριν κλείσει τα πενήντα της χρόνια, όταν έπεσε από το παράθυρο του υπνοδωματίου της στο Eastbourne Terrace του Λονδίνου, τον Νοέμβριο του 1858. Είναι θαμμένη στο κοιμητήριο Brookwood. Επάνω στο μνήμα της υπάρχει η επιγραφή «Freiheit, Liebe und Dichtung» που σημαίνει «Ελευθερία, Αγάπη και Ποίηση».
Η Johanna Kinkel ήταν μια έξυπνη και χαρισματική γυναίκα που άφησε το στίγμα της στον κόσμο της μουσικής και της λογοτεχνίας. Διατήρησε μια καριέρα ως κατοχυρωμένη συνθέτρια και συγγραφέας, καθώς και ως μουσικοπαιδαγωγός σε όλη της τη ζωή. Η συνθετική παραγωγή της παραμένει ουσιαστικά ανεξερεύνητη μέχρι σήμερα. Από τα λίγα που γνωρίζουμε, έγραψε κυρίως Lieder, «3 Duette(op.12) for female voices & piano», «DieVogelkantate» – (Η Καντάτα των Πουλιών), κάποιες συνθέσεις για μια ομάδα ποιητών στην οποία ηγούνταν μαζί με τη βοήθεια του συζύγου της, πολλές συνθέσεις για τα παιδιά της. Ήταν επίσης συγγραφέας με σημαντική αξία. Έγραψε για μουσικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων τακτικών άρθρων κριτικής μουσικών εκδηλώσεων για την Bonner Zeitung, μια εφημερίδα που η ίδια και ο σύζυγός της εξέδιδαν σε συνεργασία με τον δημοσιογράφο και πολιτικό Carl Schurz. Ένα αυτοβιογραφικό της μυθιστόρημα, το «Hans Ibeles in London», εκδόθηκε δύο χρόνια μετά τον θάνατό της.Διατήρησε τα υψηλά ηθικά της πρότυπα, παρά το γεγονός ότι δέχτηκε επικρίσεις για το διαζύγιό της. Ακόμα και ο Gottfried Kinkel, τον οποίο παντρεύτηκε από έρωτα, δεν αποδείχθηκε πάντα αντάξιος σύντροφος.
«Δεν ακούω πια μουσική. Το πιάνο μου χρησιμεύει μόνο ως μέρος για να στεγνώνω φρεσκοσιδερωμένες πάνες. Αλλά αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Την επόμενη εβδομάδα θέλω να το ανοίξω ξανά, γιατί λαχταρώ μια νότα μουσικής. Αν μπορούσα να δώσω ένα μάθημα στον πιο χαζό μαθητή μου αυτή τη στιγμή και να παίξω κομμάτια του Vanhal με τέσσερα χέρια, θα ήταν ανακούφιση. Αλλά πρέπει να αρνηθώ στον εαυτό μου την ευκαιρία να βυθιστώ στο δικό μου στοιχείο μέχρι τα παιδιά να περάσουν τα πρώτα,
πιο επικίνδυνα χρόνια…»
(Johanna Kinkel,1845, σε έναν φίλο)
Πηγές:
Wikipedia
https://scholarsarchive.byu.edu/sophsupp_gallery/31/
https://www.trubcher.com/blog/
