ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Fanny Arthur Robinson (1831–1879)
«Η λαμπρότητα της εκτέλεσης, το εξαιρετικό ανάλφαρο παίξιμο, αλλά και η αποφασιστικότητα των δακτύλων της είναι πραγματικά υπέροχα»
Freeman’s Journal, Ιανουάριος 1849
Αγγλίδα συνθέτρια, πιανίστρια και δασκάλα
Η Fanny Arthur Robinson γεννήθηκε το 1831 στο Southampton, σε μια πολύτεκνη οικογένεια. Οι γονείς της διηύθυναν ένα σχολείο αγοριών, ενώ στην πορεία η μητέρα της ίδρυσε ένα οικοτροφείο για κορίτσια. Πήρε τα πρώτα μαθήματα μουσικής από τη Barbara Guschl, η οποία εργαζόταν ως δασκάλα πάνου στο ίδρυμα της μητέρας της. Στη συνέχεια σπούδασε στη Βασιλική Ακαδημία Μουσικής με τον διάσημο Άγγλο συνθέτη William Sterndale Bennett, τον κύριο μαέστρο της Φιλαρμονικής Εταιρείας του Λονδίνου. Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, έλαβε επίσης μαθήματα από τον Sigismund Thalberg, ενώ εμφανίστηκε σε μουσικές εκδηλώσεις στη γενέτειρά της. Μόλις ενηλικιώθηκε, έκανε το ντεμπούτο της στο Δουβλίνο, σε μια συναυλία της Φιλαρμονικής Εταιρείας, όπου έλαβε υψηλούς επαίνους. Οι εμφανίσεις ως πιανίστρια περιελάμβαναν έργα σπουδαίων μουσικών, όπως τα κοντσέρτα των Chopin και Mendelssohn.
Η Fanny, κατά τη διάρκεια των εμφανίσεών της στο Δουβλίνο, γνωρίστηκε με τον Joseph Robinson, έναν εξαιρετικό μαέστρο, συνθέτη και τραγουδιστή και πολύ γρήγορα παντρεύτηκαν. Ο σύζυγός της ήταν πολύ υποστηρικτικός και τη βοήθησε στην εξέλιξη της καριέρας της. Εμφανίστηκε στο Viceregal Lodge – κατοικία του Βρετανού Λόρδου Υπολοχαγού της Ιρλανδίας, ενώπιον της Βασίλισσας Βικτώριας, μαζί με άλλους μουσικούς, συμπεριλαμβανομένου του συζύγου της. Τον Ιούνιο του 1855, έκανε το ντεμπούτο της στο Λονδίνο σε μια συναυλία της Μουσικής Ένωσης, ερμηνεύοντας μουσική δωματίου του Beethoven. Λίγες μέρες αργότερα, ένα ρεσιτάλ πιάνου στο Ancient Concert Rooms στο Δουβλίνο, την ανέδειξε ως την πρώτη πιανίστρια στην Ιρλανδία που τόλμησε ένα πραγματικό ρεσιτάλ, ακολουθώντας το παράδειγμα του Franz Liszt, σε ένα εμφανώς απαιτητικό πρόγραμμα. Ακολούθησαν, με απόλυτη επιτυχία, εμφανίσεις και στο Παρίσι.
Το σπίτι της οικογένειας Robinson στο Δουβλίνο έγινε το σημείο αναφοράς όλων των μουσικών που επισκέπτονταν την Ιρλανδία, όπως των Sigismund Thalberg, Anton Rubinstein, Joseph Joachim και άλλων.
Στα εικοσιπέντε της χρόνια διορίστηκε στη Βασιλική Ιρλανδική Ακαδημία Μουσικής, όπου δίδασκε και ο σύζυγός της. Η θέση της στο ίδρυμα ήταν εξαιρετικά υψηλή για την εποχή, καθώς ήταν μια από τις λίγες γυναίκες καθηγήτριες με πλήρη τίτλο σε ένα μάθημα μουσικού οργάνου στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα, είχε επιδοθεί στη σύνθεση και είχε ήδη δημοσιεύσει αρκετά από τα έργα της. Αφού δίδαξε περίπου είκοσι χρόνια, παραιτήθηκε μαζί με τον σύζυγό της, λόγω διαφορών με το Συμβούλιο της Βασιλικής Ιρλανδικής Ακαδημίας Μουσικής.
Θεωρείται επίσης, ως μία από τις πρώτες επαγγελματίες γυναίκες συνθέτριες της Ιρλανδίας. Έχει γράψει την καντάτα «Ο Θεός είναι αγάπη» και έργα κυρίως για πιάνο, τα οποία φέρουν αφιερώσεις σε άτομα που η ίδια θαύμαζε.
Ενώ η μουσική για πιάνο της Fanny Robinson φαίνεται να γνώρισε ευρεία δημοτικότητα, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η ίδια την ερμήνευσε σε
συναυλίες της στην Ιρλανδία ή την Αγγλία. Είναι πιθανό ότι οι συνθέσεις της για πιάνο δημιουργήθηκαν σε σχέση με τις διδακτικές της απαιτήσεις, αλλά και για δική της απόλαυση.
Δυστυχώς, από τις αρχές της δεκαετίας του 1860 υπέφερε από κατάθλιψη. Υποβλήθηκε σε θεραπεία αρκετές φορές σε ιδιωτική κλινική ακόμη και λίγο πριν από τον θάνατό της. Αυτοκτόνησε το φθινόπωρο του 1879.
«Θεωρώ, πως η Fanny και ο Joseph Robinson είναι οι μουσικοί πρωτοπόροι στην ιρλανδική πρωτεύουσα. Εκείνος ως δάσκαλος τραγουδιού, εκείνη στο πιάνο, “η πιο μουσικός από τις μουσικούς που έχω ακούσει εκτός από τη Fanny Hensel”»
Clara Schumann
«Η Madame Robinson άξιωσε τον εαυτό της να είναι τέλεια στην πρώτη της συνάντηση με το παριζιάνικο κοινό και ο θρίαμβός της ήταν απόλυτα ολοκληρωτικός. Από την αρχή, αναγνωρίστηκε ότι ήταν μια επιδέξια μουσικός, που διέθετε σπάνιες και πολύτιμες δεξιότητες: έκφραση, σαφήνεια, λεπτότητα – αυτά είναι τα πρώτα πράγματα που εντυπωσιάζουν στο παίξιμό της, για τα οποία θα μπορούσε κανείς να ευχηθεί μόνο λίγη περισσότερη ενέργεια και εύρος»
Revue et Gazette Musicale
Πηγές:
https://www.sophie-drinker-institut.de/robinson-fanny
https://www.rte.ie/culture/2020/0119/1108461-sounding-the-feminists-5-remarkable-women-composers-celebrated/
