ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Alice Mary Smith (1839–1884)
Αγγλίδα συνθέτρια
Η Alice Mary Smith γεννήθηκε στο Λονδίνο την άνοιξη του 1839, σε μια εύπορη οικογένεια. Νωρίς έδειξε την αγάπη της και την κλίση της για τη μουσική κι έτσι άρχισε να διδάσκεται κατ’ οίκον από τον σπουδαίο πιανίστα, συνθέτη και καθηγητή Sir William Sterndale Bennett και τον συνθέτη και μουσικολόγο Sir George Alexander Macfarren, δημοσιεύοντας το πρώτο της τραγούδι στα δεκαοκτώ της χρόνια.
Επιδόθηκε με ιδιαίτερη επιτυχία στη σύνθεση, αν και το γεγονός ότι ήταν γυναίκα, λειτούργησε αρνητικά. Ήταν μια παραγωγική και σεβαστή συνθέτρια, γράφοντας για ένα ευρύ φάσμα μουσικών σχημάτων. Κάποια από τα έργα της ερμηνεύτηκαν από την ορχήστρα της Μουσικής Εταιρείας του Λονδίνου, τη Μουσική Εταιρεία Fitzwilliam στο Cambridge και από άλλες σπουδαίες ορχήστρες. Τα θρησκευτικά της έργα ερμηνεύτηκαν από χορωδίες σε ναούς της Μεγάλης Βρετανίας. Οι ορχηστρικές της συνθέσεις ερμηνεύτηκαν και έλαβαν θετικά σχόλια από τον βρετανικό τύπο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στην κοινωνία της βικτωριανής Αγγλίας, η Alice Smith είχε την τόλμη να ασχοληθεί και να γράψει φόρμα Συμφωνία – η πρώτη Βρετανίδα συνθέτρια, ένα γεγονός που προκάλεσε μια μεταγενέστερη συζήτηση σχετικά με το «αν μια γυναίκα θα μπορούσε ποτέ να συνθέσει ένα τόσο σπουδαίο έργο τέχνης».
Οι δυο της συμφωνίες αποκαλύπτουν έναν επιδέξιο χειρισμό της ορχήστρας, ιδιαίτερα των πνευστών στα αργά μέρη, μια σίγουρη κυριαρχία της φόρμας, μακριά από τη συνηθισμένη χρήση της αρμονίας, και ένα γοητευτικό μελωδικό χάρισμα. Όσον αφορά τα μοντέλα γραφής της και έμπνευσης, υπάρχει παραπομπή στον Mendelssohn, αλλά, ίσως και στον Mozart ή τον Schubert. Ωστόσο, η αρχική της επιτυχία δεν οδήγησε στην έκδοση της ορχηστρικής της μουσικής. Ένας από τους λόγους ήταν το φύλο της. Εκείνη την εποχή, λίγες γυναίκες συνθέτριες είχαν δημοσιεύσει έργα για ορχήστρα, ανεξάρτητα από τα προσόντα τους ή την ποιότητα των συνθέσεών τους.
Όλα τα χειρόγραφά της παρέμειναν αδρανή στην κατοχή των κληρονόμων της για πάνω από έναν αιώνα. Ευτυχώς, προς το τέλος του 20ού αιώνα, η μουσική της επανεμφανίστηκε και χάρη στις στοχαστικές προσπάθειες πολλών ατόμων, ο κόσμος μπορεί να γνωρίσει ξανά την ταλαντούχα συνθέτρια. Χάρη στις σύγχρονες εκδοτικές πρακτικές, πολλά από τα ορχηστρικά της έργα είναι πλέον διαθέσιμα σε έντυπη ή ψηφιακή μορφή από την Zephyrwindmusic.
Έκανε έναν γάμο με τον δικηγόρο Frederick Meadows White. Εξελέγη επαγγελματική συνεργάτιδα της Βασιλικής Φιλαρμονικής Εταιρείας και επίτιμο μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας της Μουσικής.
Συμπερασματικά, έγραψε σκηνική μουσική – μία οπερέτα, δύο συμφωνίες και ορχηστρικές εισαγωγές, έργα για σόλο όργανο και ορχήστρα, μουσική δωματίου, έργα για ορχήστρα και χορωδία, έργα για πιάνο και φωνητική μουσική.
Αρρώστησε από τυφοειδή πυρετό, ταξίδεψε στο εξωτερικό, μήπως και αναρρώσει, λόγω αλλαγής κλίματος, αλλά δυστυχώς απεβίωσε στο τέλος του 1884. Είναι θαμμένη στο κοιμητήριο Highgate West στο Λονδίνο.
Από το 2010, τα χειρόγραφα της Smith φυλάσσονται στη Βιβλιοθήκη της Βασιλικής Ακαδημίας της Μουσικής στο Λονδίνο.
Ο τάφος της συνθέτριας στο κοιμητήριο Highgate West
«Η μουσική της χαρακτηρίζεται από κομψότητα και χάρη… δύναμη και ενέργεια.
Οι φόρμες της ήταν πάντα σαφείς και οι ιδέες της απαλλαγμένες από εκκεντρικότητα. Οι συμπάθειές της ήταν προφανώς προς την κλασική,
παρά προς τη ρομαντική σχολή»
The Athenaeum, 13/12/1884
Βρετανικό λογοτεχνικό περιοδικό
Πηγές:
https://www.alicemarysmith.com/
https://en.wikipedia.org/wiki/Alice_Mary_Smith
https://www.classicstoday.com/review/review-11508/
