ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Josephine Caroline Lang (1815 – 1880)
«…έχει το χάρισμα να συνθέτει τραγούδια και να τα τραγουδάει, κάτι που δεν έχω ξανακούσει. Είναι πιθανώς η πιο τέλεια μουσική απόλαυση που μου έχει δοθεί ποτέ»
Felix Mendelssohn
Σε επιστολή
προς την οικογένεια της Josephine
Γερμανίδα συνθέτρια.
Η Josephine Caroline Lang γεννήθηκε στο Μόναχο το 1815 σε μουσική οικογένεια, καθώς ο πατέρας της ήταν βιολονίστας και ο μουσικός διευθυντής της βασιλικής αυλής, ενώ η μητέρα της τραγουδίστρια όπερας, η οποία της δίδαξεπιάνο από τη νηπιακή της ηλικία. Στα έντεκαχρόνια της άρχισε τις μουσικές παραστάσεις και την έκθεση στο κοινό. Άμεσα έδειξε και το ταλέντο της στη σύνθεση. Άρχισε μαθήματα θεωρητικών και σύνθεσης με τον FerdinandHiller και τον Felix Mendelssohn, ο οποίος ήταν εντυπωσιασμένος από τις επιδόσεις της και για το υπόλοιπο της ζωής του υποστήριζε τις συνθετικές της προσπάθειες. Λόγω οικονομικών δυσκολιών, δεν κατάφερε να πάρει ωδειακή και πανεπιστημιακή μόρφωση. Παρ’ όλα αυτά όμως, παρέδιδε ιδιαίτερα μαθήματα τραγουδιού και πιάνου, ενώ σύνθεση στο παρεκκλήσι της αυλής.
Λόγω σωματικής αδυναμίας και προβλημάτων υγείας, πήγε στο Wildbad Kreuth στις γερμανικές Άλπεις για ξεκούραση, αναδόμηση και ανάρρωση. Εδώ γνώρισε τον νομικό και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Tübingen,Christian Köstlin, με τον οποίο έκανε ένα ευτυχισμένο γάμο με έξι παιδιά. Η συνθετική της παραγωγή βρέθηκε σε ύφεση, προκειμένου να ασχοληθεί με την οικογένειά της. Δυστυχώς όμως, ο σύζυγός της, έφυγε από ζωή σχετικά νωρίς, οπότε αναγάστηκε να επιστρέψει στη διδασκαλία πιάνου και στη συνθετική της παραγωγή για τα προς το ζην. Οι οικονομικές δυσκολίες την έκαναν να στραφεί στον δάσκαλό της Ferdinand Hiller και στη φίλη της ClaraSchumann για βοήθεια, η οποία της οργάνωσε μια φιλανθρωπική εκδήλωση με πιανίστρια την ίδια, πάνω σε συνθέσεις της Josephine. Ο Ferdinand Hiller έγραψε ένα βιογραφικό δοκίμιο για τη συνθέτρια, ώστε να το στείλει σε εκδότες. Λίγο αργότερα η Josephine έγινε μια εξέχουσα μουσικός με αρκετές επιτυχίες, ώστε να καταφέρει να εκδώσει τα έργα της.
Η Josephine Lang συνέθεσε έργα για πιάνο με βιολί, χορωδιακά και περισσότερα από τριακόσια lieder, εκ των οποίων τα μισά δεν έχουν εκδοθεί ποτέ. Αρκετά από αυτά έχουν ηχογραφηθεί επαγγελματικά και υπάρχει ένα αυξανόμενο σύνολο μελετών για τη ζωή και το έργο της. Στο προσωπικό της ημερολόγιο υπάρχει αναφορά στα τραγούδια της και στο περιεχόμενό τους που ήταν σχετικό με αγάπη, φύση, πνευματικές και συναισθηματικές αναζητήσεις. Οι μελωδίες ήταν τολμηρές, ενώ οι συνοδείες λειτουργούσαν ανεξάρτητα. Το πιάνο έπαιξε σημαντικό ρόλο στα τραγούδια της, όχι μόνο υποστηρίζοντας τη φωνή αλλά και ενισχύοντας το μήνυμα του τραγουδιού.
Τα τελευταία της χρόνια ήταν γεμάτα τραύματα και ασθένειες. Η Josephine έζησε για να δει τους τρεις γιους της να πεθαίνουν από διάφορες αιτίες, και αφού οι δυο κόρες της παντρεύτηκαν, έμεινε μόνη και εγκαταλελειμμένη. Η ίδια υπέφερε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αν και συνέχισε να συνθέτει μουσική και να διδάσκει πιάνο όλο αυτό το διάστημα. Τον Δεκέμβριο του 1880, η συνθέτρια πέθανε στο Tübingen από καρδιακή προσβολή. Ο γιος που της απέμεινε, ο Heinrich, θεολόγος που ειδικευόταν στην ιστορία της ευαγγελικής εκκλησιαστικής μουσικής, έγραψε μια βιογραφία της, η οποία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στο προσωπικό της ημερολόγιο, το οποίο καταστράφηκε μετά τον θάνατό της.
«Μου αρέσουν τόσο πολύ που τα παίζω και τα ξαναπαίζω — δεν μπορώ να ξεκολλήσω από τα χέρια μου»
για τα έργα της Josephine
Πηγές:
Τζούλια Βίντε
Wikipedia
https://www.artsongaugmented.org/josephine-lang
