Κατά καιρούς, ταξιδεύοντας, συναντούσα σε πρόναους ναών ζωγραφισμένους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και Σίβυλλες. Η απορία, συμπληρωμένη με το άκουσμα της έκφρασης «σπερματικός λόγος» (βλ. «σπέρματα» της ορθής πίστης περί Θεού στην προ Χριστού φιλοσοφία), όλο και μεγάλωνε, μέχρι που κάποια στιγμή οι αναζητήσεις αυτές άρχισαν να δέχονται απαντήσεις, τόσο μέσα από βιβλία, όσο και μέσα από διάφορα δημοσιευμένα άρθρα. Σε αυτό το κείμενο θα γίνει μια προσπάθεια να αποτυπωθούν ορισμένες από τις πιο διαδεδομένες προφητείες έτσι όπως αυτές τις συναντάμε τόσο σε αρχαία χειρόγραφα, όσο και σε θεατρικά έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων. Σίγουρα δεν πρόκειται για μία ακαδημαϊκή εργασία, ίσως όμως οι πληροφορίες οι οποίες παρατίθενται να μπορέσουν να παρακινήσουν κάποιον καλοπροαίρετο αναγνώστη να αναζητήσει και να μελετήσει τα όσα αναφέρονται εδώ.
Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία Β΄, 361e–362a αναφέρεται σε Αυτόν ο οποίος : «Θα απογυμνωθεί απ’ όλα εκτός της δικαιοσύνης, διότι ήταν εκ φύσεως αντίθετος στην ως τότε συμπεριφορά. Χωρίς να αδικήσει κανέναν θα δυσφημισθεί πολύ ως άδικος ώστε να βασανισθεί για την δικαιοσύνη και θα γεμίσει με δάκρυα εξαιτίας της κακοδοξίας, αλλά θα μείνει αμετακίνητος μέχρι θανάτου και ενώ θα είναι δίκαιος θα θεωρείται άδικος για όλη του τη ζωή. Έχοντας τέτοιες διαθέσεις ο δίκαιος θα μαστιγωθεί, θα στρεβλωθεί, θα δεθεί. Και από τις πολλές πληγές στο πρόσωπό του θα κοκκινίσουν και θα φλογισθούν τα μάτια του και στα τελευταία του αφού πάθει κάθε κακό θα καρφωθεί πάνω σε υψηλό ξύλο, και να ξέρεις ότι δεν είναι δίκαιο, αλλά αφού έτσι το θέλει ας γίνει» (σε πιο ελεύθερη απόδοση).
Από τις αρχαίες Σίβυλλες έχει προαγγελθεί η γέννηση του Θεού Σωτήρα από Παρθένο κόρη, η Σταύρωση, η Ανάσταση και η Τελική Κρίση, στο Βιβλίο 8, στ. 217–250 διαβάζουμε στο αρχαίο ελληνικό κείμενο, σε δακτυλικό εξάμετρο:
217 Ἐκ δ’ οὐρανοῦ βασιλεὺς μέγας αἰθέριον καταβήσεται
218 μονογενής, ἁγνὴν Παρθένον ἐς χρόνον ἥξει.
219 Καὶ σαρκωθήσεται, ἄνθρωπος ὣς ἐπιβαίνων.
220 Ὅντινα ῥήτορες ἀνθρώπων ἀθεμίστως χλευάσουσιν·
221 ῥάβδοις τείροντες, πτύοντες, ἀθλίσαντες.
222 Καὶ παντοῖα πονηρὰ παθὼν ἐπὶ ξύλον ἀναρτηθήσεται.
223 Σκοτόεν δ’ ἠέλιος πρόσωπον ἀποκρύψει αὐτοῦ.
224 Τρεῖς δέ μιν ἡμέρας λήξει νεκύων ἐνὶ νηΐν.
225 Ἔπειτ’ ἀναστήσεται αὖτις ἐκ Στυγὸς εὐρώεντος.
226 Καὶ δείξει τοῖς ἀνθρώποις κρίσιν ἔσχατον αἰῶνος.
227 Γῆ δ’ ἀνοίξει θανόντας, καὶ κόσμος ὅλος τρέσσεται.
228 Καὶ ήξει βασιλεὺς θεῖος κρίνων πάντας ἀνθρώπους.
229 Εὐσεβέσι μὲν δώσων ζωὰς ἀτέρμονα,
230 ἀσεβέσι δ’ αἰῶνος βάσανον πυρὸς οὐκ ἀνιαρτήν.
Και σε σύντομη απόδοση:
«Ο μεγάλος Βασιλιάς θα κατεβεί από τον ουρανό,
ο μονογενής, που θα έρθει στη γη μέσω αγνής Παρθένου.
Θα γίνει σάρκα, όπως οι άνθρωποι.
Οι ρητοροδιδάσκαλοι των ανθρώπων θα τον χλευάσουν άδικα,
θα τον χτυπήσουν με ραβδιά, θα τον φτύσουν, θα τον βασανίσουν.
Και αφού πάθει κάθε κακό, θα κρεμασθεί σε ξύλο.
Ο ήλιος θα κρύψει το πρόσωπό του.
Τρεις μέρες θα μείνει στο σκοτεινό κατάλυμα των νεκρών.
Έπειτα θα αναστηθεί από τον Άδη.
Και θα φέρει την τελική κρίση του αιώνα.
Η γη θα ανοίξει τους νεκρούς.
Θα δώσει στους ευσεβείς αιώνια ζωή
και στους ασεβείς αιώνιο πυρ».
Στον Προμηθέα Δεσμώτη ο Αισχύλος αναφέρεται προφητικά στην ενανθρώπηση του Χριστού και στην κάθοδό του στον Άδη, μέσα από τα λόγια του Δία ο οποίος τιμωρεί τον Προμηθέα για το καλό που έκανε στους ανθρώπους, λέγοντάς του πως:
«…τοιοῦδε μόχθου τέρμα μή τι προσδόκα,
πρὶν ἂν θεῶν τις διάδοχος τῶν σῶν πόνων
φανῇ, θελήσῃ τ εἰς ἀναύγητον μολεῖν…»
δηλ.
«…Σε τέτοιο μόχθο κανένα τέλος να μην περιμένεις,
πριν φανεί και θελήσει κάποιος από τους θεούς να αναλάβει τους δικούς σου πόνους και να πάει στα σκοτεινά βάθη, στον αθέατο Τάρταρο…» (στ. 1026-1028)
Ο Αισχύλος, μέσα από τον διάλογο του Προμηθέα με την παρθένο Ίω αναφέρεται στη γέννηση του Χριστού από την Αειπάρθενη Παναγία, επισημαίνοντας πως θα γεννηθεί, χωρίς τη θέληση του Δία, Αυτός που θα τον γλυτώσει (τον Προμηθέα) από το γένος το δικό της, αναφερόμενος ουσιαστικά στην παρθενία της και προφητεύοντας τηn ενανθρώπηση του Χριστού από Παρθένο κόρη, την
Παναγία.
|
Αρχαίο Κείμενο |
Νέα Ελληνικά |
|
ἸΩ: Τίς τάχα ἂν σε λύσῃ, μή, μὴ θέλων Δίας; |
Ποιος λοιπόν θα σε λύσει, αν ο Δίας δεν το θέλει; |
|
ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ: Ἦν ἄλλος, ἐκ σπέρματος σοῦ. |
Θα είναι κάποιος άλλος — από τους απογόνους σου. |
|
ἸΩ: Πῶς ἔφησας; Ἀληθῶς δικό μου παιδί σε ἀπαλλάξει; |
Τι είπες; Αλήθεια, ένα παιδί μου θα σε λυτρώσει; |
|
ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ: Ἦν ἄλλος, ἐκ σπέρματος σοῦ· |
Θα είναι κάποιος άλλος, από τους απογόνους σου· |
|
ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ: ὃς κατὰ χρόνον τῆς ἐξουσίαςτοῦ Διός ἀναφαίνεται. |
Αυτός θα εμφανιστεί στον καιρό της εξουσίας του Δία. |
|
ἸΩ: Πῶς δύναται τοῦτο γίνεσθαι; |
Πώς μπορεί να γίνει αυτό; |
|
ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ: Οὐκ ἂν ἄλλος ἐστίν· ἐκ σου γεννηθῆναι δέον. |
Δεν υπάρχει άλλος· πρέπει να γεννηθεί από σένα. |
|
ἸΩ: Πῶς ἔφησας; Ἀληθῶς δικό μου παιδί σε ἀπαλλάξει; |
Τι είπες; Αλήθεια, ένα παιδί μου θα σε λυτρώσει; |
|
ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ: Τρίτης γενεᾶς γένος ἔσται, ἐπὶδέκα γενεάς ἀκολουθήσας. |
Θα είναι από την τρίτη γενιά, μετά από δέκα γενιές. |
(στ. 770-780)
Αναφέρεται σε 13 γενιές μετά, δηλαδή περίπου σε 350-400 χρόνια (ανάλογα με τον υπολογισμό των ετών κάθε γενιάς). Ας τονισθεί εδώ πως οι περισσότεροι μελετητές προσδιορίζουν τη συγγραφή του έργου περίπου 430 χρόνια πριν τη γέννηση του Χριστού!
Ας συνεχίσουμε με λίγες ακόμη αναφορές από το «χρυσορυχείο» της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.
«Η Σίβυλλα η φιλόσοφος»
«Θα έρθει από τον ουρανό ο βασιλιάς των αιώνων, αυτός που μέλλει να κρίνει κάθε άνθρωπο και ολόκληρο τον κόσμο». («Ἤξει οὐρανόθεν βασιλεὺς αἰώνων ὁ μέλλων κρῖναι πᾶσαν σάρκα καὶ κόσμον ἅπαντα»)
«Ο Σόλων ο σοφός και νομοθέτης»
«Ήταν ο ίδιος άπατρος ως προς τον Πατέρα του και υπερμακάριος· αυτός που είναι το τριπλόλαμπρο φως. Ο Θεός είναι αυτός που έπαθε, και όχι η θεότητά Του· διότι, ενώ είναι φως, ο ίδιος ο Θεός έλαβε ανθρώπινο σώμα και φανερώθηκε ολοφάνερα ανάμεσα στους θνητούς ως άνθρωπος». («Ἥν δ’ αὐτὸς τώι αὐτοπάτοριἀπάτωρ τρισόλβιος ὃς τί φῶς τριλαμπὲς ὁ δὲ παθῶν Θεὸςἐστι καὶ οὐ θεότης πάθεν ὅστις φῶς γάρ, βροτόσωμοςαὐτὸς Θεὸς ἤδη καὶ ἀνὴρ πάντως φέρων ἐν θνητοῖς»)
«Ο Πυθαγόρας ο φιλόσοφος και μαθηματικός»
«Ο Θεός είναι νους και λόγος και πνεύμα, και Λόγος που σαρκώθηκε από τον Πατέρα». («Ὁ Θεὸς ἐστιν νοῦς καὶλόγος καὶ πνεῦμα καὶ λόγος σαρκωθεὶς ἐκ Πατρός»)
«Ο Σωκράτης ο φιλόσοφος»
«Και το όνομά του θα μεγαλώσει και θα τιμηθεί από όλους σε ολόκληρη την οικουμένη». («Καὶ τὸ ὄνομααὐτοῦ αὐξηθήσεται καὶ τιμηθήσεται ὑπὸ πάντων ἐφ’ ὅληντὴν οἰκουμένην»)
«Ο Απολλώνιος ο φιλόσοφος»
«Έναν Θεό ύψιστο κηρύττω σε τρία πρόσωπα, αυτόν που δημιούργησε μαζί τον ουρανό και τη γη· Θεός ήταν πάντοτε, είναι και θα είναι, χωρίς αρχή και χωρίς τέλος». («Ἕνα Θεὸν ὕψιστον ἐν τρισὶν λέγω, ὃς οὐρανὸν ἔρξενἅμα καὶ χθόνα, Θεὸς ἥν μὲν ἀεὶ καὶ ἐστὶν καὶ ἔσται οὔτεἀρξάμενος, οὔτε παυσόμενος»)
«Ο Όμηρος ο ποιητής»
«Θα έρθει σε εμάς αργότερα ο άρχοντας της γης, απλός, και θα φανερωθεί με σάρκα, χωρίς κανένα σφάλμα». («Ἤξει πρὸς ἡμᾶς ὀψὲ γῆς ἄναξ ἁπλοῦς καὶ σάρκα φανεῖται δίχα τινὸς σφάλματος»)
«Ο Θουκυδίδης ο ιστορικός»
«Δεν υπάρχει άλλος Θεός, ούτε άγγελος ούτε δαίμονας ούτε σοφία ούτε ουσία, παρά μόνο ο Κύριος, ο δημιουργός των πάντων, ο τέλειος Λόγος του σύμπαντος». («Οὐ Θεὸς ἕτερος οὐκ ἄγγελος οὐ δαίμων οὐσοφία οὐκ οὐσία ἀλλ’ ἢ μόνος Κύριός ἐστι δημιουργὸς τοῦπαντὸς τῶν ἁπάντων παντέλειος Λόγος»)
«Ο Αριστοτέλης ο φιλόσοφος και δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου»
«Κάποτε, αργά, κάποιος θα έρθει πάνω σε αυτή την πολυτάραχη γη· θα γεννηθεί σάρκα χωρίς σφάλμα, κατά φύσιν Θεός ακούραστος. Από αυτόν προέρχεται, κατά την ουσία του, ο ίδιος ο Λόγος». («Ὀψέποτέ τις ἐπὶ τὴνπολυσχεδὴ ταύτην ἐλάσειεν ἐπὶ γῆν δίχα σφάλματος γενήσεται σὰρξ ἀκάματος φύσει Θεὸς γέννησις ἐξ αὐτοῦγὰρ ὁ αὐτὸς οὐσιοῦται Λόγος»)
«Ο Πλάτων ο φιλόσοφος»
«Από αμόλυντη παρθένο μητέρα πρόκειται να γεννηθεί ο μοναδικός Υιός του Θεού. Αυτός που είναι άσαρκος, γίνεται σαρκικός και γεννητός, και στη γη γεννάται ο δημιουργός του ουρανού και της γης». («Ἐκμητρονύμφου παναμώμου παρθένου μέλλει σπαρῆναι τοῦΘεοῦ μόνος γόνος. Ἄσαρκον, σαρκικὸν καὶ γεννητὸν ἐνγήι τέτοκεν τὸν οὐρανοῦ καὶ γῆς ποιητήν»)
«Ο Πλούταρχος, πατέρας της ιστορίας»
«Διακηρύσσω έναν και μόνον Θεό ύψιστο μέσα σε τρία πρόσωπα, του οποίου ο άφθαρτος Λόγος θα κυοφορηθεί σε Αειπάρθενο Κόρη. Αυτός, σαν πύρινο τόξο, θα διατρέξει τα πάντα, θα κυριεύσει ολόκληρο τον κόσμο και θα τον προσφέρει ως δώρο στον Πατέρα». («Καταγγέλλω ἐν τρισὶν ἕνα μόνον ὑψιμέδοντα Θεόν, οὗλόγος ἄφθιτος ἐν ἀδαεῖ κόρηι ἔγκυμος ἔσεται. Οὗτος γὰρὡς τόξον πυρφόρον ἴσος διαδραμεῖται καὶ κόσμον ἅπανταζωγρήσει καὶ τώι Πατρὶ προσάξει δῶρον»).
Κλείνοντας αυτή τη μικρή αναφορά στην προετοιμασία των Ελλήνων, μέσω του «σπερματικού λόγου» να δεχθούν τον ερχομό του Χριστού ως Θεό και Σωτήρα των ανθρώπων, καλό θα ήταν να σταθούμε λίγο και στο θαυμαστό της αναζήτησης και της παρουσίας των Τριών Μάγων (βλ. σοφών, αστρονόμων, αξιωματούχων της Βαβυλώνας κ.λπ.) οι οποίοι ξεκίνησαν από τη μακρινή Βαβυλώνα για να προσκυνήσουν τον νεογέννητο Χριστό.
Η ιστορία έχει αρχή πολύ νωρίτερα, μετά την έξοδο του Ισραηλιτικού λαού από την Αίγυπτο και την πορεία τους προς τη «γη της επαγγελίας»... Έπειτα από την αήττητήτους πορεία, έφθασαν στα όρια του τόπου των Μωαβιτών, οι οποίοι όταν έμαθαν πως οι Ισραηλίτες ήταν ανίκητοι έψαξαν να βρουν κάποιον να τους καταραστεί και με αυτό τον τρόπο να τους αντιμετωπίσουν με «άλλου είδους» όπλα. Έτσι,οδηγήθηκαν στον μάντη Βαλαάμ, υιό του Βεώρ, ο οποίος ήταν πιστός στο Θεό και συμφώνησε πως θα τους μεταφέρει ό,τι Εκείνος του πει. Ο ίδιος, σαν είδε από μακριά το στράτευμα των Εβραίων, άκουσε φωνή Κυρίου που του έλεγε: «Εὐλογημένος εἶναι ὁ λαός μου ὁ Ἰσραήλ. Ἀπὸ τὸ σπέρμα του θὰ βγεῖ ἕνας ἄνθρωπος ποὺθὰ βασιλέψει ἀπάνω σὲ πολλὰ ἔθνη. Ὅποιος τὸνβλογήσει, θὰ εἶναι βλογημένος κι ὅποιος τὸν καταραστεῖ, θὰ εἶναι καταραμένος». Και ο Βαλαάμ ευλόγησε του Ισραηλίτες με αποτέλεσμα να θυμώσει ο άρχοντας των Μωαβιτών Βαλάκ και να τον εξορίσει από τη χώρα, μιας και ο ίδιος αρνήθηκε να μην κάνει το θέλημα του Θεού.
Ο Βαλαάμ τότε οδηγήθηκε στη Μεσοποταμία, της οποίας πρωτεύουσα ήταν η Βαβυλώνα, κι εκεί φανέρωσε τον χρησμό για τον ερχομό του Χριστού, τη Γέννηση του οποίου θα κάνει γνωστή η παρουσία ενός παράξενου άστρου, κι όλα αυτά 1870 χρόνια πριν τη γέννηση τουΧριστού. Ο χρησμός αυτός καταγράφηκε και ήταν γνωστός στους Μάγους οι οποίοι προσκύνησαν τον Χριστό και γνώριζαν επίσης και την προφητεία του βασιλιά τους Ιστάσπη (πατέρα του Κύρου), σύμφωνα με τον Κλήμη τον Αλεξανδρέα, ο οποίος στο έργο του Στρωματείς κάνει μνεία σε αυτόν και σε όσα γνώριζε από τις Σίβυλλες και μεταφέρει πως «… θα διαβάσετε και θα βρείτε πολύ φανερότερα … ότι πολλοί βασιλείς θα αντιπαραταχθούν στον Χριστό μισώντας Αυτόν και σε όσους φέρουν το όνομά Του και πιστεύουν σε Αυτόν, καθώς και για την υπομονή Του και την παρουσία Του…Αυτός θα Σταυρωθεί, θα πάει στον Άδη και θα σώσει τις ψυχές των ανθρώπων που είναι στον Άδη…». Αυτά ήταν καταγεγραμμένα και βρίσκονταν σε βιβλιοθήκες της Βαβυλώνας και φυσικά ήταν γνωστά στους Μάγους (βλ. σοφούς, αστρονόμους, άρχοντες της Βαβυλώνας) για αυτό και όταν εμφανίστηκε το Άστρο, το ακολούθησανγια σχεδόν δύο χρόνια, μέχρι που προσκύνησαν τον Χριστό, ως Θεό και Σωτήρα όλων των ανθρώπων.
Το έλεος του Θεού, ο ειλικρινής πόθος που είχαν και η προσπάθειά τους, τούς οδήγησε σε αυτό που τόσοι και τόσοι περίμεναν όλους αυτούς τους αιώνες και τους οποίους ο Καλός Θεός προετοίμασε και μέσω του «σπερματικού λόγου».
Όλοι οι λαοί της γης γεύθηκαν με κάποιο τρόπο την προετοιμασία για την ενανθρώπιση του Χριστού. Όπως με τόσο παράξενο, αλλά και συνάμα ξεκάθαρο τρόπο, ο Θεός γνωστοποιεί στους ανθρώπους το θέλημά Του.Άλλοτε μέσω της συνείδησης κι άλλοτε με άλλους ασύλληπτους για τον ορθολογισμό των ανθρώπωντρόπους, όπως όλοι λίγο-πολύ έχουμε γευθεί. Τότε είναι που η καρδιά επιβεβαιώνει το γεγονός και το μυαλό τρέχει «ασθμαίνοντας» να το κατανοήσει.
Μακάρι να προσκυνήσουμε κι εμείς τη Γέννηση του Χριστού, όπως θέλει ο Θεός.
Καλά Χριστούγεννα σε όλους.
Κωνσταντίνος Παπαϊωάννου
