ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Ella von Schultz (Adajewski) Adayevskaya (1846-1926)
Ρωσογερμανίδα συνθέτρια, πιανίστρια και εθνομουσικολόγος
Η Ella von Schultz γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη τον χειμώνα του 1846 και ήταν κόρη του διακεκριμένου λόγιου εσθονόφιλου βαλτικογερμανικής καταγωγής Georg Julius von Schultz, γνωστού επίσης με το ψευδώνυμο Dr. Bertram. Άρχισε την εκμάθηση πιάνου από την παιδική της ηλικία με δασκάλους τους βιρτουόζους πιανίστες και συνθέτες Adolf von Henselt, Anton Rubinstein και Alexander Dreyschock. Στη συνέχεια σπούδασε σύνθεση, που την ενδιέφερε και περισσότερο, με τον Alexander Famintsyn και τον Nicolai Zaremba.
Η Ella έγραψε πολλά είδη μουσικής. Σε αυτά περιλαμβάνονταν τραγούδια – Lieder για φωνή και πιάνο, χορωδιακά έργα, μουσική δωματίου, δύο όπερες με τίτλους «Το άσχημο κορίτσι» και την «Αυγή», που ήταν αφιερωμένη στον Τσάρο Αλέξανδρο Β, αλλά δεν παίχθηκε ποτέ, αφού απορρίφθηκε εξ αιτίας της λογοκρισίας. Έγραψε μουσική για τη Ρωσική Αυτοκρατορική Χορωδία του Παρεκκλησίου. Ταξίδεψε με περιοδείες σε όλη την Ευρώπη, πραγματοποιώντας συναυλίες και ρεσιτάλ πιάνου, μέχρι που εγκαταστάθηκε στην Βενετία. Εκεί συνέλεξε πολλά λαϊκά τραγούδια από διαφορετικές περιοχές, επιμελήθηκε μια συλλογή ιταλικών τραγουδιών και δημοσίευσε κείμενα για τη λαϊκή μουσική και τη μουσική της Αρχαίας Ελλάδας. Ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για τραγούδια που χρησιμοποιούσαν έναν ειδικό ρυθμό που ονομάζεται πενταπλό μέτρο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι συνέθεσε μια «Ελληνική Σονάτα» για κλαρινέτο και πιάνο. Το έργο της βοήθησε τους ενδιαφερόμενους να κατανοήσουν περισσότερα για τη λαϊκή μουσική και τη μουσική της αρχαιότητας.
Δεκαπέντε χρόνια πριν πεθάνει, μετακόμισε στο Neuwied της Γερμανίας. Εκεί, γνωρίστηκε και έγινε φίλη με την ποιήτρια Elisabeth of Wied, γνωστή με το ψευδώνυμο Carmen Sylva και δημοσίευσε πολλά ακόμη άρθρα για τη λαϊκή μουσική, μοιράζοντας τις γνώσεις της με άλλους. Με έντονο το φεμινιστικό στοιχείο, έκανε πολλούς φίλους που τη θαύμαζαν και αναγνώριζαν την αξία της ως μια από τις πιο διακεκριμένες γυναίκες της εποχής.
Το καλλιτεχνικό της όνομα «Adayevskaya» είναι μια λανθασμένη ονομασία. Η Ella επέλεξε σκόπιμα ένα ρωσικό ανδρικό ψευδώνυμο για να κρύψει την ταυτότητά της ως προτεστάντρια συνθέτρια γερμανικής καταγωγής στην Αυτοκρατορική Ρωσία. Εξήγησε ότι τα πρώτα γράμματα του καλλιτεχνικού της ονόματος «ADA» προήλθαν από το εναρκτήριο μοτίβο της εισαγωγής στην όπερα του Mikhail Glinka «Ruslan and Ludmila» που παίζονται από τα τύμπανα.
Η Ella von Schultz Adayevskaya πέθανε στη Βόννη το 1926 και είναι θαμμένη στο Alter Friedhof της Βόννης.
Το μνήμα της Ella von Schultz Adayevskaya
Πηγές:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ella_Adayevskaya
https://kids.kiddle.co/Ella_Adayevskaya
https://www.physinfo.org/chroniques/adaiewsky.html
