ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Antonia Bembo (1640 – 1720)
Ιταλίδα συνθέτρια και τραγουδίστρια
Η Antonia Bembo γεννήθηκε το 1640 στη Βενετία. Ο πατέρας της, ο Giacomo Pandoaniήταν γιατρός και μέλος της μορφωμένης ελίτ της ανώτερης τάξης της πόλης. Από νωρίς έδειξε την έφεσή της στη μουσική καθώς τραγουδούσε υπέροχα. Σπούδασε με τον διάσημο συνθέτη της εποχής Francesco Cavalli και διδάχθηκε το ιταλικό μπαρόκ στυλ. Μελετώντας τις συνθέσεις της Barbara Strozzi, επίσης μαθήτριας του Cavalli, εμπνέονταν και συχνά ταυτίζονταν. Το ύφος της ήταν γεμάτο από εκφραστικές παραφωνίες και φωνητική δεξιοτεχνία.
Στα είκοσι χρόνια της περίπου παντρεύτηκε τον Βενετό ευγενή Lorenzo Bembo, μέλος μιας από τις αρχαίες αριστοκρατικές οικογένειες της πόλης, με τον οποίο απέκτησε τρία παιδιά. Βίωσε άσχημο γάμο, καθώς ο σύζυγός της, ακολουθώντας για πολλά χρόνια τον βενετικό στρατό, αδιαφόρησε παντελώς για την οικογένειά του και δεν συνέδραμε οικονομικάΜετά από μια ταραχώδη περίοδο για την Antonia, γεμάτη από δικαστικές διαμάχες, εκδόθηκε το διαζύγιό της. Με τη βοήθεια ενός φίλου, του Francesco Corbetta, ιταλού συνθέτη και κιθαριστή, μετακόμισε στο Παρίσι, όπου και διέπρεψε ως μουσικός.
Αφού πέρασε από ακρόαση, προσλήφθηκε στην αυλή του βασιλιά Λουδοβίκου XIV και εργάστηκε εκεί ως τραγουδίστρια σοπράνο και συνθέτης για το υπόλοιπο της ζωής της.Γνωρίζοντας ο βασιλιάς τη δύσκοληοικογενειακή της κατάσταση, παρείχε στην Antonia σύνταξη και στέγη στο Petite Union Chrétienne des Dames de Saint Chaumont, μια θρησκευτική κοινότητα, όπου δίδασκε μουσική, προκειμένου να παραμείνει στη Γαλλία.
Αρκετά από τα έργα της ήταν αφιερωμένα στον Λουδοβίκο και σε μέλη της οικογένειάς του, ως ένδειξη σεβασμού και ευγνωμοσύνης. Έγραψε άριες κυρίως για σοπράνο με συνεχές μπάσο, μικρά και μεγάλα μοτέτα, κοσμικές και θρησκευτικές καντάτες και μια όπερα την «L’ercole amante», σε λιμπρέτο του FrancescoButi, η οποία είχε σκηνοθετηθεί από τον Cavalli. Η διακεκριμένη καριέρα της Antonia Bembo στο Παρίσι και η ικανότητα της να γράφει με τρόπο που να ευχαριστεί όσους την υποστήριξαν και τη διευκόλυναν δείχνει την ικανότητα στην προσαρμογή και στης δημιουργικότητά της. Το ύφος της είναι ένας συνδυασμός γαλλικού και ιταλικού στυλ. Χρησιμοποιεί τα δεξιοτεχνικά στοιχεία του ιταλικού στυλ της περιόδου, καθώς και τις γαλλικές φόρμες χορού. Μάλιστα ητελευταία της συλλογή, «Les sept pseaumes de David», παρουσιάζει τα γαλλικά μουσικά χαρακτηριστικά και αναδεικνύει τη μαεστρία της συνθέτριας σε δύο ξεχωριστές μουσικές γλώσσες κατά τη διάρκεια της ζωής της.
Όλη της η στάση, μέσω των δικών της εμπειριών ζωής και της μουσικής της, φανέρωσε τις ανάγκες, τις ικανότητες και τις προοπτικές των γυναικών. Επίσης, ήταν μια από τις μοναδικές γυναίκες συνθέτριες που μπόρεσαν να εδραιωθούν σε δύο διαφορετικές χώρες τόσο αποφασιστικά. Η μουσική της ήταν ένα υπέροχο κατόρθωμα για μια γυναίκα της εποχής της που καθιερώθηκε τόσο συγκεκριμένα σε μια ξένη χώρα ενώ συνέχιζε να επιδιώκει τα μουσικά της ενδιαφέροντα.
Έργα της σώζονται στην Εθνική Πινακοθήκη της Γαλλίας, κάποια μάλιστα ως χειρόγραφα, τα οποία περιέχουν και αυτοβιογραφικές πληροφορίες.
«Η μουσική της Bembo αντανακλά την αντιπαράθεση του βενετσιάνικου μουσικού της μυαλού με το γαλλικό ηχητικό τοπίο της βασιλείας του Λουδοβίκου XIV και παρέχει μια άγνωστη μέχρι τώρα σχέση μεταξύ των δύο πολιτισμών»
Claire Anne Fontjin
