ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Anna Pessiak-Schmerling (1834–1896)
Αυστριακή συνθέτρια, σοπράνο και δασκάλα τραγουδιού.
H Anna Schmerling γεννήθηκε στη Βιέννη το 1834 σε μια πολύτεκνη οικογένεια. Ο πατέρας της ήταν καθηγητής φιλοσοφίας. Η μητέρα της ήταν η Nanni Giannatasio del Río, γόνος οικογένειας με καλλιτεχνικές καταβολές, αφού ο παππούς της, λόγω του ιδιωτικού οικοτροφείου αγοριών που είχε ιδρύσει στη Βιέννη, προσέλκυε εξέχοντες προσωπικότητες από τους μουσικούς κύκλους της πόλης και δημιούργησε ένα περιβάλλον πολιτιστικής εμβάθυνσης. Συγκεκριμένα, ο ανηψιός του Beethoven, Carl, φοίτησε σ’ αυτό το ίδρυμα και ως αποτέλεσμα, η οικογένεια είχε επαφή και με τον ίδιο τον Beethoven, καλλιεργώντας μια ζεστή φιλία. Η οικογενειακή δυναμική, παρείχε στην Anna μια πρώιμη επαφή με τη μουσική μέσω των επαφών με το ευρύτερο βιεννέζικο πολιτιστικό περιβάλλον, θέτοντας τα θεμέλια για τις μελλοντικές της αναζητήσεις.
Η Anna σπούδασε μουσική και κυρίως τραγούδι, με τη διάσημη mezzosoprano και δασκάλα Mathilde Graumann Marchesi, γνωστή ως η «Βασίλισσα των δασκάλων τραγουδιού».
Έκανε έναν γάμο με τον έμπορο Anton Pessiak από τη Λιουμπλιάνα, με τον οποίο απέκτησε τέσσερις κόρες και δύο γιους. Η οικογένεια έζησε για λίγο στη Λιουμπλιάνα, όπου η Anna εργάστηκε ως δασκάλα φωνητικής και αναδείχθηκε ως συνθέτρια και τραγουδίστρια. Επιστρέφοντας στη Βιέννη υπηρέτησε ως δασκάλα τραγουδιού στο Ωδείο της Βιέννης για πολλά χρόνια. Συνέβαλε στα προγράμματα φωνητικής εκπαίδευσης του ιδρύματος, αξιοποιώντας την συνθετική της εμπειρία σε λειτουργίες, κομμάτια για πιάνο και τραγούδια που παρουσιάζονταν συχνά στην πόλη, αναδεικνύοντας την εξέχουσα θέση της μεταξύ των γυναικών συνθετριών του 19ου αιώνα, παρά τα έμφυλα εμπόδια της εποχής στην επαγγελματική μουσική. Η εργασία και η προσφορά της στο ωδείο βοήθησε στην εδραίωση της φήμης της πέρα από τη Βιέννη, ιδιαίτερα μέσω της επιτυχίας των θρησκευτικών φωνητικών της συνθέσεων. Συνέθεσε επίσης έργα για πιάνο, κοσμικά τραγούδια και σόλο φωνητικά κομμάτια. Ως τραγουδίστρια και εκπαιδευτικός, η φωνητική της γραφή ήταν κατάλληλη για ερμηνευτές της αυστρο-γερμανικής παράδοσης. Η τεκμηρίωση των οργανικών συνθέσεών της παραμένει περιορισμένη, χωρίς συγκεκριμένους τίτλους ή παρτιτούρες που να έχουν καταγραφεί ευρέως σήμερα, υπογραμμίζοντας την ιστορική υποεκπροσώπηση των γυναικών δημιουργών της εποχής της. Μόνο ορισμένες από τις κοσμικές συνθέσεις της τυπώθηκαν από τον εκδοτικό οίκο Spina στη Βιέννη.
Δύο από τις κόρες της η Anna και η Thekla σπούδασαν πιάνο και φωνητική, αντίστοιχα, στο Ωδείο της Gesellschaft der Musikfreunde in Wien (Εταιρείας Φίλων της Μουσικής της Βιέννης), όπου η ίδια ήταν ήδη μια επιτυχημένη δασκάλα τραγουδιού.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Beethoven έγραψε ένα τραγούδι με τίτλο «Hochzeitslied» (Γαμήλιο Τραγούδι) για τον γάμο της μητέρας της, ένα εορταστικό κομμάτι για φωνή, χορωδία και πιάνο σε κείμενο του Anton Joseph Steiger. Ακόμη, αυτοσχεδίασε τη μελωδία για το «Ruf vom Berge» (Κάλεσμα από το Βουνό) κατά τη διάρκεια μιας ομαδικής εκδρομής στο γραφικό σημείο Himmel έξω από τη Βιέννη, σκίζοντας μια σελίδα από το σημειωματάριό του για να τη σημειώσει επί τόπου και χαρίζοντας το αυτόγραφο στην μουσικά ευαίσθητη Nanni Giannatasio del Río ως ενθύμιο.
Πέθανε την άνοιξη του 1896. Το έργο της αναγνωρίστηκε σε πρώιμες έρευνες για τη συμβολή των γυναικών στη μουσική. Το βιβλίο του Arthur Elson με τίτλο «Γυναικεία Έργα στη Μουσική» (1903) υπογραμμίζει τη μακρά θητεία της ως δασκάλας φωνητικής στο Ωδείο της Βιέννης και την επιτυχία της στην απόκτηση φήμης πέρα από την πόλη μέσω των παραστάσεων των λειτουργιών της.
Τον 20ό αιώνα, η κληρονομιά της συνδέθηκε με ευρύτερες προσπάθειες καταγραφής γυναικών συνθετριών, εμφανιζόμενη σε αναφορές όπως το Grove’s Dictionary of Music and Musicians και σε συλλογές Αυστριακών γυναικών στις τέχνες. Πιο πρόσφατα, εμφανίζεται σε βάσεις δεδομένων και λίστες που ανακαλύπτουν την ιστορία των γυναικών μουσικών, όπως η «Πρωτοβουλία Boulanger», υπογραμμίζοντας τον ρόλο της ως παιδαγωγού και συνθέτριας στη Βιέννη του 19ου αιώνα. Επιπλέον, οικογενειακά ανέκδοτα που έχουν διασωθεί στην ακαδημαϊκή έρευνα για τον Beethoven, συμπεριλαμβανομένης μιας επιστολής που έγραψε στον βιογράφο Alexander Wheelock Thayer σχετικά με τη φιλία της μητέρας της με τον συνθέτη, έχουν διατηρήσει τις προσωπικές της συνδέσεις με την μουσική ιστορία.
Πηγές:
https://www.musiklexikon.ac.at/ml/musik_P/Pessiak_Anna.xml
https://kids.kiddle.co/Anna_Pessiak-Schmerling
https://grokipedia.com/page/anna_pessiak_schmerling
