ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Caterina Assandra (1590-1619?)
Ιταλίδα συνθέτρια και οργανίστα
Η Caterina Assandra γεννήθηκε το 1590 στην Παβία σε μια εύπορη οικογένεια. Η μουσική της εκπαίδευση ξεκίνησε από την παιδική της ηλικία, σπουδάζοντας με ιδιωτικούς δασκάλους που προσέλαβε ο πατέρας της. Ζώντας σε μια εποχή όπου η ενασχόληση με τη μουσική γινόταν συνειδητά, η μουσική εκπαίδευση της Assandra δικαιολογήθηκε ότι εξυπηρετούσε έναν θρησκευτικό σκοπό. Σπούδασε αντίστιξη με τον Μπενεντέτο Ρε, ή Ρέτζιο, εξόριστο Γερμανό Καθολικό, έναν από τους κορυφαίους δασκάλους και σπουδαίο μαέστρο στον καθεδρικό ναό της Παβίας, ο οποίος της αφιέρωσε ένα έργο του. Συνέθεσε μια σειρά από μοτέτα και οργανικά κομμάτια, γραμμένα σε γερμανική ταμπλατούρα. Το έτος 1609 η Assandra πήρε όρκους και μπήκε στο μοναστήρι των Βενεδικτίνων του Sant’ Agata στο Lomello, μια περιοχή στη Λομβαρδία της Βόρειας Ιταλίας. Υιοθέτησε το «Agata» ως το θρησκευτικό της όνομα και συνέχισε να συνθέτει.
Το συνθετικό στυλ της Assandra επηρεάστηκε από τον τοπικό συνθέτη Agostino Agazzari, αλλά και από τον Ρέτζιο. Συνέθεσε τόσο σε παραδοσιακό όσο και σε καινοτόμο προσωπικόστυλ, δείχνοντας προοδευτικές τάσεις, ενώ λέγεται πως επηρρέασε ως έναν βαθμό και τονMonteverdi. Το 1606, ο εκδότης Filippo Lomazzo αφιέρωσε ένα μέρος του «Partito de Ricercari & Canzoni Alla Francese» του Giovanni Paolo Cima στην Assandra. Αυτή είναι η πρώτη γνωστή αναφορά ως συνθέτριας και έχει ως εξής: «Στην εξαιρετική και πιο ενάρετη κυρία, την υπέροχη και καλοσυνάτη αγαπημένη μου: Caterina Assandra».
Κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο μοναστήρι, συνέθεσε τουλάχιστον δύο συλλογές μουσικής, η πρώτη από τις οποίες έχει χαθεί, αλλά η δεύτερη περιλαμβάνει πολλά θρησκευτικά φωνητικά έργα. Αυτή λοιπόν ησυλλογή με τίτλο «Motetti à due, & tre voci», ήταν αφιερωμένη στον GB Biglia, τον Επίσκοπο της Παβίας, αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά από τον εκδότη Lomazzo, εκδόθηκε στο Μιλάνο και περιλαμβάνει δεκαοκτώ μοτέτα που ήταν από τα πρώτα έργα ρωμαϊκού τύπου που δημοσιεύτηκαν στην περιοχή. Δύο από αυτά τα μοτέτα επανδημοσιεύτηκαν σε γερμανικές ανθολογίες και, σε αντίθεση με πολλές άλλες μοναχές που έγραφαν μουσική εκείνη την εποχή, το έργο της ήταν γνωστό πέρα από τα όρια της πατρίδας της.Μέσα σε αυτή τη συλλογή υπήρχαν και δύο έργα του δασκάλου της Ρέτζιο, που τόσο θάυμαζε και που αποκαλούσε «Maestro di contrapunto»(Μαέστρος της αντίστιξης). Σε απάντηση, ο Ρέτζιο δημοσίευσε αργότερα έργα της Assandra μαζί με δική του μουσική. Η Assandra ήταν επίσης μια καταξιωμένη οργανίστρια. Μερικά από τα έργα της: «Promptuarium Musicum etSiren», «Salve Regina», «Audite verbumDominum», «Duo Seraphim», «O Salutarishostia» και πολλά μοτέτα. Οι συνθέσεις της δημοσιεύτηκαν μεταξύ 1609 και 1616.
Τίποτα δεν είναι γνωστό για τη συνθέτρια μετά το 1618. Σήμερα, το μοναστήρι όπου έζησε και εργαζόταν δεν υπάρχει, και μόνο ένα μικρό μέρος από όσα όμορφα συνέθεσε έχει διασωθεί. Ωστόσο, έλαβε αξιοσημείωτη αναγνώριση κατά τη διάρκεια της ζωής της, καθώς της έγινε ιδιαίτερη αναφορά σε βιβλίο με τίτλο «Οι πιο διάσημοι Μιλανέζοι μουσικοί» που δημοσιεύτηκε το 1619.
