ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Josefina Mourková Brdlíková (1843 – 1910)
«Η ψυχή μου είναι γεμάτη τραγούδια»
Τσέχα συνθέτρια, τραγουδίστρια, πιανίστρια και μεταφράστρια.
Η Josefina Mourková γεννήθηκε στην Πράγα το 1843. Δεν έχουν γνωστοποιηθεί πολλά στοιχεία για τη ζωή της, όπως επίσης, δεν έχουν βρεθεί ηχογραφημένα έργα της. Από μικρή έδειχνε την αγάπη της για τη μουσική. Πήρε τις πρώτες μουσικές βάσεις από συγγενικά πρόσωπα, ενώ αργότερα ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη μουσική στο Παρίσι και το Λονδίνο.
Υπήρξε έξυπνη γυναίκα και δραστήρια προσωπικότητα, σημαντική της τσεχικής κουλτούρας του 19ου αιώνα, αλλά και του πρώιμου φεμινιστικού κινήματος της χώρας. Συμμετείχε ενεργά στα μουσικά σαλόνια της τσεχικής αστικής τάξης, διατηρώντας επαφές με κορυφαίες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο ιστορικός και πολιτικός František Palacký.
Παντρεύτηκε τον βιομήχανο και πολιτικό της τοπικής αυτοδιοίκησης, Jan Brdlík.. Έζησε για πολλά χρόνια στην πόλη Počátky και αργότερα στο Kralupy, λόγω της επιτυχούς επέκτασης της επιχείρησης του συζύγου της. Μετά τον θάνατό του, επέστρεψε στην Πράγα, όπου αφοσιώθηκε στις σπουδές και στη μελέτη των γλωσσών και της αστρονομίας, καθώς και στη σύνθεση. Πολυπράγμων άτομο, έγραφε και μετέφραζε κείμενα, τραγουδούσε κι έπαιζε υπέροχα πιάνο.
Συνέθεσε κυρίως μουσική δωματίου, έργα για πιάνο και φωνητικές συνθέσεις – lieder. Τα έργα της αντικατοπτρίζουν το ύφος του ύστερου ρομαντισμού, ενώ πολλά από τα τραγούδια της βασίζονται σε ποιήματα γνωστών Τσέχων και ξένων λογοτεχνών. Αν και η ενασχόληση της Josefina με τη σύνθεση ήταν ερασιτεχνικής φύσης, τα έργα της χρήζουν προσεκτικότερης μελέτης λόγω της ποικίλης αισθητικής τους, τόσο όσον αφορά τη συνοδεία στο πιάνο όσο και τη σχέση μεταξύ μουσικής και κειμένου. Κάποια από αυτά αναφέρονται σε ζητήματα που επικεντρώνονται στο φύλο, την πολιτιστική ταυτότητα, αλλά και στους πλούσιους καλλιτεχνικούς και κοινωνικοπολιτιστικούς κύκλους της εποχής.
Ανάμεσα στα πιο γνωστά της έργα ξεχωρίζει το «Frühlingsromanze» («Ανοιξιάτικο Ρομάντζο»). Έγραψε δικά της ποιήματα και υπήρξε σπουδαία μεταφράστρια λογοτεχνικών έργων, μεταφράζοντας κυρίως από τα γαλλικά στα τσεχικά.
Η Josefina Mourková Brdlíková έχει αναγνωριστεί στη διεθνή μουσικολογία μέσω μιας καταχώρησής της στο Oxford Music Online. Εκτός αυτού, η Josefina αναγνωρίστηκε κατά τη διάρκεια της ζωής της ως προστάτιδα της μουσικής και της μουσικής ζωής, ειδικά κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο Počátky, όπου διηύθυνε τον Σύλλογο Γυναικών Τραγουδιού και στήριξε υλικά τη μουσική ζωή του τόπου.
Έφυγε από τη ζωή το 1910 στην Πράγα και έχει ταφεί στο ιστορικό Κοιμητήριο Vyšehrad – Εθνικό Κοιμητήριο της Τσεχίας.
Πηγές:
https://kids.kiddle.co/Josefina_Brdl%C3%ADkov%C3%A1
https://www.findagrave.com/memorial/150501237/josefina-brdl%C3%ADkov%C3%A1
https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781003264606-15/soul-filled-songs-anja-bunzel
