ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Clara Wieck Schumann (1819 – 1896) – 1ομέρος *
Γερμανίδα συνθέτρια, πιανίστρια και δασκάλα πιάνου.
Η Clara Wieck γεννήθηκε το 1819 στη Λειψία, από τον πιανίστα και καθηγητή Friedrich Wieckκαι τη σοπράνο Marian Tromlitz. Σε ηλικία πέντε ετών, οι γονείς της χώρισαν και η Claraμαζί με τα δύο της αδέλφια παρέμειναν υπό την επιμέλεια του πατέρα. Ο Friedrich επέλεξε για την κόρη του το όνομα «Clara» όχι τυχαία, καθώς σημαίνει «η λαμπρή», «η διάσημη». Με αυτό ακριβώς το κίνητρο κατόρθωσε στοχευμένα να την οδηγήσει στην κορυφή της μουσικής δεξιότητας και κατόπιν αναγνώρισης, τα οποία και πέτυχε χωρίς αμφιβολία. Όταν λοιπόν, η Clara ήταν πέντε ετών, ξεκίνησε μαθήματα πιάνου, δεν φοίτησε σε δημόσιο σχολείο, αλλά εκπαιδεύτηκε από ιδιωτικούς δασκάλους, με έμφαση στις γλώσσες (αγγλικά και γαλλικά), αλλά και στη σωματική άσκηση, καθώς πραγματοποιούσε καθημερινούς ψυχαγωγικούς περιπάτους – μια συνήθεια που διατήρησε σε όλη της τη ζωή και την μετέδωσε στα παιδιά και τα εγγόνια της.
Αφού ο πατέρας της τη σύστησε αρχικά σε ιδιωτικούς κύκλους στη Δρέσδη και τη Λειψία, η 9χρονη ταλαντούχα πιανίστρια ξεκίνησε την καριέρα της, συνεχίζοντας ταυτόχρονα τις σπουδές της στο πιάνο, θεωρία, βιολί, τραγούδι, αρμονία, αντίστιξη, σύνθεση, μέχρι που ο Friedrich αποφάσισε να κάνει το πρώτο ταξίδι στο εξωτερικό μαζί της. Στόχος του ήταν να κατακτήσει μια από τις σημαντικότερες μουσικές πόλεις στον κόσμο – το Παρίσι. Στο δρόμο για τη Γαλλία, κάνοντας στάση στη Βαϊμάρη, η Κλάρα είχε τη δυνατότητα να παίξει πιάνο για τον ηλικιωμένο Goethit. Μέχρι να φτάσει στο πολυπόθητο Παρίσι, εισέπραττε μόνο θαυμασμό και επαίνους. Φτάνοντας στην Πόλη του Φωτός, πραγματοποίησε μικρές μουσικές βραδιές, γνώρισε σπουδαία πρόσωπα της τέχνης, ανάμεσα στα οποία ήταν οι Chopin, Mendelssohn, Hiller, Kalkbrenner, Herz καιπολλούς άλλους ακόμη.
Εν τω μεταξύ, ο Robert Schumann, είχε δει την Clara να παίζει πιάνο, τη θαύμασε και την ερωτεύθηκε αμέσως. Διέλυσε τον αρραβώνα του και σταμάτησε τις σπουδές του στη νομική, ώστε να αφοσιωθεί στη μουσική που τόσο αγαπούσε. Απευθύνθηκε στον
Friedrich Wieck για διδασκαλία. Στο σπίτι τουδασκάλου του, είχε την ευκαιρία να γνωρίσει καλύτερα την Clara, που κι εκείνη ήταν εντυπωσιασμένη μαζί του, καθώς συνομιλούσαν για κοινά ενδιαφέροντα και αντάλλασσαν απόψεις. Όταν ο πατέρας της αντιλήφθηκε την επαφή τους, εναντιώθηκε στον κατά εννέα χρόνια μεγαλύτερο Robert και οι σχέσεις τους χάλασαν. Η Clara βρήκε προσωρινό καταφύγιο στη μητέρα της, η οποία ζούσε με τον δεύτερο σύζυγό της, τον δάσκαλο πιάνου Adolf Bargill, στο Βερολίνο. Η επαφή με τη μητέρα της δεν διακόπηκε ποτέ, αλλά εκείνη την εποχή μητέρα και κόρη ήρθαν πιο κοντά.
Η Clara πέρασε τα χρόνια της ζωής της μέχρι το γάμο της με περιοδείες συναυλιών, διδάσκοντας και συνθέτοντας. Το γεγονός ότι οι βιρτουόζοι του πιάνου έδιναν συναυλίες με δικά τους έργα στις αρχές του 19ου αιώνα, ήταν κάτι παραπάνω από συνηθισμένο. Το αποκορύφωμα της καριέρας της ήταν η διαμονή της στη Βιέννη. Η αυτοκρατορική πόλη υποκλήθηκε στη νεαρή ταλαντούχα πιανίστρια και η Clara είχε την μεγάλη τιμή να διοριστεί ως η «Βιρτουόζα της Αυτοκρατορικής και Βασιλικής μουσικής δωματίου». Αυτός ο τίτλος ήταν μεγάλη εξαίρεση για μια γυναίκα, προτεστάντρια και προπάντων ξένη.
Η Clara συνέχισε την καλλιτεχνική της πορεία πραγματοποιώντας την πρώτη της περιοδεία στο Παρίσι χωρίς τον πατέρα της. Ήθελε να αποδείξει ότι μπορούσε να επιβιώσει χωρίς εκείνον, έχοντας στο πλευρό της τον αγαπημένο της Robert. Ήταν σίγουρα η πιο δύσκολη απόφαση που έπρεπε να πάρει για τη μετέπειτα ζωή της. Ο Friedrich Wieck, από την άλλη πλευρά, προκειμένου να αποτρέψει τον γάμοτων δύο νέων, προέβη σε ενέργειες, όπως η συκοφαντική δυσφήμιση, αρνούμενος την παράδοση της νόμιμης περιουσίας καθώς και του πιάνου της κόρης του, εν μέσω εκνευρισμού και έντασης. Κατόπιν ατελείωτων δυσκολιών, η άδεια γάμου εκδόθηκε και η Clara με τον Robertπαντρεύτηκαν στη Λειψία τον Σεπτέμβριο του 1840.
Clara και Robert Schumann
Πηγές:
https://www.schumann–portal.de/Part_II.html
https://www.naxos.com/Bio/Person/Clara_Schumann/24836
https://will.illinois.edu/clefnotes/entry/clara-schumann-unsung-musical-powerhouse
*Ακολουθεί το 2ο μέρος την επόμενη εβδομάδα
