ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Eliza Flower (1803–1846)
« …μια συνθέτρια πραγματική ιδιοφυΐα»
Robert Browning
Η Αντισυμβατική
Βρετανίδα συνθέτρια, πιανίστρια, τραγουδίστρια και μαέστρος χορωδίας.
Η Eliza Flower γεννήθηκε στο Trinity του Cambridge της Αγγλίας το 1803. Ο πατέρας της ήταν ένας ριζοσπαστικός δημοσιογράφος και εκδότης και η μητέρα της ασχολούνταν με φιλανθρωπίες, ενώ είχε μια αδερφή ποιήτρια.Σύντομα η οικογένεια μετακόμισε στο Harlow του Essex. Από τα τέσσερα χρόνια της έδειξε το ταλέντο της και την κλίση της στη μουσική. Μαζί με την αδερφή της Sarah,εκπαιδεύτηκαν από τους γονείς τους αρχικά, ακολουθώντας τις δικές τους ριζοσπαστικές ιδέες για την εκπαίδευση, αντανακλώντας τις πολιτικές τους απόψεις και την αντισυμβατικότητα, ενώ στη συνέχεια, με τη βοήθεια δασκάλων που με δυσκολία βρήκαν στο Harlow. Σχεδόν σίγουρο είναι ότι η Elizaδιδάχθηκε πιάνο και φωνητική και όχι σύνθεση.
Σύντομα έχασε τη μητέρα της και η οικογένεια μετακόμισε στο Λονδίνο. Οι δύο αδερφές με τον πατέρα τους ήταν τακτικοί συνεργάτες του περιοδικού «Monthly Repository» του ουνιταριανού ιερέα William Johnson Fox (Ουνιταριανισμός – θρησκευτικό δόγμα που πρεσβεύει την ελευθερία χρήσης της λογικής στη θρησκεία και διακηρύσσει ότι ο Θεός έχει μόνον μία υπόσταση, απορρίπτοντας έτσι την ανθρώπινηφύση του Χριστού και τη σημασία της Αγίας Τριάδας). H Eliza είχε την επιμέλεια της μουσικήςκαι των μουσικών παραστάσεων στο South Place Unitarian Chapel, που ήταν ιερέας ο Fox. Οι δεξιότητές της ως συνθέτριας, διακρίνονταν καθημερινά μέσω της εργασίας της στο South Place, οπότε αυτό που ίσως θεωρείται ως το καλύτερο έργο της, αλλά ημιτελές, είναι το «Ύμνοικαι Ανθέμια» που δημιουργήθηκε για χρήση από τη δική της διπλή χορωδία. Αυτό το σημαντικόέργο περιελάμβανε πολλές διασκευές έργωνδιάσημων συνθετών, εξηντατρία δικά της έργακαθώς και την αρχική μελοποίηση των στίχων της αδερφής της «Nearer My God to Thee».
Μετά τον θάνατο και του πατέρα Flower, η Eliza και η Sarah έζησαν με τον Fox ως κηδεμόνα τους, μέχρι τον γάμο της Sarah με τονμηχανικό και συγγραφέα William Bridges Adams. Η Eliza και ο Fox δημιούργησαν αρχικά μια πλατωνική ερωτική σχέση, ενώ στη συνέχεια, ο Fox χώρισε από την, επί δεκατέσσερα χρόνια, σύζυγό του, παίρνοντας μαζί του δύο από τα παιδιά τους για να εγκατασταθούν όλοι μαζί με την Eliza , η οποία τον βοηθούσε με το θρησκευτικό και πολιτικό του έργο, ενώ ταυτόχρονα φρόντιζε το νοικοκυριό και τα παιδιά του. Η Eliza άσκησε ισχυρή επιρροή στον Fox και στον τρόπο που αντιμετώπιζε τις γυναίκες. Μαζί προώθησαν τα δικαιώματα των γυναικών, ιδιαίτερα σε σχέση με την εκπαίδευση και το δικαίωμα των συντρόφων να χωρίσουν εάν απλώς ήταν αταίριαστοι. Το ίδιο το South Place συνέχισε να λειτουργεί ως χωνευτήρι προοδευτικών, φιλελεύθερων ιδεών, σχετικά με τη θρησκεία, την πολιτική, την τέχνη και την εκπαίδευση. Το «Monthly Repository», που επιμελούνταν τελικά (μετά τον θάνατο του πατέρα Flower) ο Fox με τη βοήθεια της Eliza, λειτούργησε ως φερέφωνο πολλών από αυτές τις ιδέες, καθώς μετατράπηκε από ένα ουνιταριανό περιοδικό, σε ένα ριζοσπαστικό και κοσμικό. ΗEliza Flower ήταν πρόσωπο κεντρικής σημασίας για την «ελεύθερη σκέψη και ζωή» του South Place, η οποία καλλιέργησε τη θρησκευτική ελευθερία, τη δημιουργική έκφραση και τις προοδευτικές κοινωνικές και πολιτικές αξίες. Μέσω της μουσικής και των ιδεών της, βοήθησε να εκφράσει και να διαμορφώσει αυτές τις αξίες το South Place, εμπνεόμενη από την κοσμική τέχνη και τη λογοτεχνία με τρόπο που παρέμεινε τυπικός, καθώς η εκκλησία γινόταν όλο και πιο ουμανιστική.
Το ζευγάρι είχαν φιλική σχέση με τον πολιτικό και φιλόσοφο John Stuart Mill και τη σύζυγό του, επίσης φιλόσοσφο και υπέρμαχο των δικαιωμάτων των γυναικών, Harriet Taylor Mill. Ακόμη, στον κοινωνικό τους κύκλο ανήκαν ο ποιητής Robert Browning, ο οποίος ήταν ερωτευμένος με την Eliza, οι συγγραφείς HarrietMartineau, William and Mary Howitt, ο γιατρόςThomas Southwood Smith, ο μουσικός και εκδότης Vincent Novello, οι καλλιτέχνες William James Lyndon και Margaret Gillis και ο ακαδημαϊκός Thomas Wade. Όλοι τους ήταν ριζοσπαστικοί στοχαστές, που επηρεάστηκαν ακόμη περισσότερο από τη δυναμική ElizaFlower.
Εκτός από άφθονη μουσική για το παρεκκλήσιο, έγραψε ακόμη τα «Four MusicalIllustrations of the Waverley Novels», μελοποιώντας αρκετά από τα ρομαντικά ποιήματα του Sir Walter Scott, το χορωδιακό «Now pray we for our Country», τη μουσική που τραγουδήθηκε στην κηδεία του Ινδουιστή μεταρρυθμιστή Raja Ram Mohan Roy, έργα μουσικής δωματίου, τραγούδια για το δρόμο, «Τα τραγούδια των Μηνών», τα «Τραγούδια των Εποχών», «τα Τραγούδια του Ελεύθερου Εμπορίου», τα οποία εκδόθηκαν από τον Novello για να υποστηρίξουν την «Ένωση κατά του Νόμου περί Σιτηρών». Τα κείμενα, γραμμένα από την αδερφή της, συνδυάζουν την τέχνη με τους αγώνες των φτωχών εργατών. Μαζί με τη Harriet Martineau έγραψε επίσης πολλά τραγούδια διαμαρτυρίας κατά της δουλείας, τα οποία ήταν τόσο δημοφιλή , που τα τραγουδούσαν οι εργάτες στους δρόμους.
Η Eliza Flower πέθανε κοντά στο Brighton τον Δεκέμβριο του 1846 από δηλητηρίαση. Είναι θαμμένη στον οικογενειακό τάφο στο νεκροταφείο Foster Street Burial Ground στο Harlow του Essex.
Θεωρείται μια πολύ χαρισματική μουσικός, η σπουδαιότερη γυναίκα συνθέτης στην Αγγλία της εποχής της, σύμφωνα με τους κριτικούς. Το έργο της αποτελεί ένα πρώιμο παράδειγμα ρομαντικής μουσικής στη Βρετανία.
Το τραγούδι του μήνα Μάρτη
«… ένα εκπληκτικό, συναρπαστικό, φευγαλέο ον, η κυρίαρχη ιδιοφυΐα σε όλες τις κοινωνικές και μουσικές δραστηριότητες του παρεκκλησίου»
Catherine Bromley
Ποιήτρια, που επηρεάστηκε από την Eliza
«Η Ελίζα ήταν μια μουσική ιδιοφυΐα, εντελώς αυθόρμητη, που συνέθετε από την παιδική της ηλικία»
The Monthly Record, 1952
«Προσωπικά, δεν είχα ποτέ άλλο συναίσθημα από τον απόλυτο θαυμασμό για τη μουσική σας και την ξεχωρίζω από κάθε άλλη αγγλική μουσική που γνωρίζω και πιστεύω απόλυτα σε αυτήν ως τη μουσική που όλοι περιμέναμε»
Robert Browning,
Επιστολή προς την Ελίζα Φλάουερ, 1845
«…ήταν μια εξαιρετική μουσικός, οι εμφανίσεις της οποίας στο εκκλησιαστικό όργανο έκαναν το παρεκκλήσι του WJ Fox να δέχεται επισκέψεις τις Κυριακές από πλήθη, τα οποία δεν ήταν οπαδοί της θρησκευτικής διδασκαλίας του»
Charles Pemberton
Βρετανός δραματουργός
Πηγές:
Wikipedia
https://www.elizaflower.co.uk/biography/
https://www.pascal–theatre.com/
