ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Maria Teresa Agnesi Pinottini (1720–1795)
Ιταλίδα συνθέτρια, τσεμπαλίστρια και τραγουδίστρια της εποχής του όψιμου Μπαρόκ
Η Maria Teresa Agnesi γεννήθηκε στο Μιλάνο το 1720, σε οικογένεια μεσαίας αριστοκρατίας, με κοινωνική θέση που της έδωσε την ευκαιρία να αποκτήσει ποιοτική εκπαίδευση. Ο πατέρας της Pietro ήταν καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και ένας αρκετά αυταρχικός άνδρας. Η κοινωνική της θέση την οδήγησε σε μια ολοκληρωμένη εκπαίδευση στη μουσική, τις τέχνες και σε άλλους επιστημονικούς κλάδους. Η αδερφή της, Μαρία Γκαετάνα, ήταν παιδι-θαύμα των μαθηματικών και της γλώσσας. Οι δύο αδερφές ταξίδευαν σε όλη την Ευρώπη, επιδεικνύοντας τις ικανότητές του σε άλλα μέλη της αριστοκρατίας. Το σπίτι της οικογένειας αποτελούσε κέντρο πνευματικής δραστηριότητας και είχε τεράστια επιρροή στην Maria Teresa και την αδερφή της.
Δεν υπάρχουν στοιχεία για την εκπαίδευσή της ή τους δασκάλους της και οι ημερομηνίες των συνθέσεων της είναι μάλλον άγνωστες. Πολλά από τα έργα της έχουν χαθεί, αν και υπάρχουν δείγματα για την ύπαρξή τους. Η καριέρα της έγινε αποδεκτή από την Αυστριακή Λομβαρδία, η οποία αποδείχθηκε προοδευτική και διαφωτισμένη σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς γινόταν συνειδητή προσπάθεια να αναδείξουν τις γυναίκες συνθέτριες και να προωθήσουν τη μουσική τους Μάλιστα, αφιέρωσε συλλογές από έργα της στους ηγεμόνες της Σαξονίας και της Αυστρίας. Το κίνημα ήταν πιο διαδεδομένο στη Βιέννη και τη Δρέσδη παρά στη γενέτειρά της, το Μιλάνο, και η Maria Teresa γνώρισε μεγαλύτερη επιτυχία και πιο ενθουσιώδη ακροατήρια σε αυτές τις πόλεις.Ξεκινώντας από τα τέλη της δεκαετίας του 1740,άρχισε να διαδίδει τη μουσική της σε βασιλικούς προστάτες σε όλη την Ευρώπη. Αυτές οι διασυνδέσεις της έδωσαν την ώθηση για περαιτέρω εκτέλεση της μουσικής της. Έγραψε τουλάχιστον 4 όπερες, αλλά είναι πιθανό να έγραψε έως και 6. Έγραψε επίσης κοσμική μουσική για πληκτροφόρα και φωνή, όπως επίσης και μουσική δωματίου.
Η πρώτη της καντάτα, «Il restauro d’Arcadia», ένα ποιμενικό έργο, αφιερώθηκε στον Αυστριακό κυβερνήτη Gian-Luca Pallavicini στο Μιλάνο το 1747 και παρουσιάστηκε στο Teatro Ducale. Κάποιες μαρτυρίες αναφέρουν επίσης,ότι η αυτοκράτειρα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκράτειρας και ηγεμόνας της Λομβαρδίας, Μαρία Θηρεσία, τραγούδησε άριες που έγραψε η συνθέτρια.
Η Maria Teresa Agnesi παντρεύτηκε τον Pier Antonio Pinottini, αλλά λόγω της οικονομικής ανευθυνότητας του συζύγου της, οδηγήθηκαν σε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Τελικά αναγκάστηκαν να πουλήσουν τα έπιπλα και τα ρούχα τους για να ξεπληρώσουν τα χρέη τους.Μετά το θάνατο του Pinottini, η Agnesi υποστηρίχθηκε από αρκετούς προστάτες, με πιο αξιοσημείωτη τη Μαρία Θηρεσία, η οποία ήταν ένθερμος υποστηρικτής του Διαφωτισμού και των δικαιωμάτων των γυναικών και τη Δούκισα Μαρία Αντωνία της Βαυαρίας, που ήταν και η ίδια ταλαντούχα συνθέτρια.
Στη σημερινή εποχή τα έργα της παίζονται σπάνια. Σε όλη τη διάρκεια της συνθετικής της δραστηριότητας της ωρίμαζε μουσικά. Τα πρώιμα έργα της είναι απλά και καθαρά, ενώ τα μεταγενέστερα έργα της είναι αρκετά πιο σύνθετα, δεξιοτεχνικά από τεχνικής πλευράς και μελοδραματικά.
Η Maria Teresa Agnesi πέθανε στο Μιλάνο το 1795. Πορτρέτο της βρίσκεται σήμερα στο θεατρικό μουσείο της Σκάλας του Μιλάνου.
