ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Maria Rosa Coccia (1759 – 1833)
«…στα 16 μου ένιωσα στην κορυφή του κόσμου, πείθοντας όλους ότι οι γυναίκες μπορούν να γράφουν μουσική εξίσου καλά με τους άνδρες. Ένιωθα ότι έφτανα σε όλο τον κόσμο με τα μοτέτα και το ορατόριο. Μερικές φορές αναρωτιέμαι αν ο Θεός γράφει μηνύματα μέσω του χεριού μου, γιατί δεν μπορώ να σταματήσω τις σημειώσεις να βγαίνουν στη σελίδα ακόμα κι αν το ήθελα. Μου έχουν προτείνει να εγκαταλείψω τη μουσική για να πάω στην ιατρική, ώστε να βοηθήσω την άρρωστη αδερφή μου και άλλους. Όσο κι αν προσπαθώ, όμως, δεν μπορώ να εγκαταλείψω το μουσικό κομμάτι μου…»
Maria Rosa Coccia
Ιταλίδα συνθέτρια, τσεμπαλίστρια και δασκάλα– παιδί θαύμα!
Η Maria Rosa Coccia γεννήθηκε στη Ρώμη το 1759. Από πολύ μικρή ηλικία έδειξε μια εξαιρετική μουσική κλίση, γι’ αυτό και ο φαρμακοποιός πατέρας της φρόντισε ιδιαίτερα τη μουσική της παιδεία, προσλαμβάνοντας τους καλύτερους δασκάλους, ανάμεσά τους ο Sante Pesci, μαέστρος στο παρεκκλήσι της BasilicaLiberiana με τον οποίο σπούδασε αντίστιξη.Στην ηλικία των δεκατριών μόλις ετών, η Mariaείχε συνθέσει έξι σονάτες για τσέμπαλο, ένα ορατόριο που το αφιέρωσε στη Δούκισσα Marianna Caetani Sforza–Cesarini και είχε μελοποιήσει ένα λιμπρέτο του Metastasio.Αξιολογώντας τις ικανότητές της, έκανε αίτηση να γίνει Maestra di Cappella, για να της επιτραπεί να εργαστεί ως μουσικός.Προκειμένου όμως, να λάβει αυτόν τον τίτλο έπρεπε να δώσει εξετάσεις, οι οποίες περιελάμβαναν τη σύνθεση μιας φούγκας σε συγκεκριμένο χρόνο, παρουσία τεσσάρων κριτών. Περνώντας τις εξετάσεις έλαβε τον πολυπόθητο τίτλο στα δεκαπέντε της μόλις χρόνια, από την Congregazione di Santa Ceciliaκαι αργότερα από την Accademia Filarmonica diBologna.
Λίγα χρόνια μετά, το κείμενο της εξέτασής της αμφισβητήθηκε δημόσια από τον Francesco Capalti, Maestro di Cappella του καθεδρικού ναού Narni, επειδή ισχυρίστηκε ότι η γραφή της περιείχε λάθη. Υποστήριξε επίσης ότι το έργο της προτάθηκε μόνο επειδή ήταν γυναίκα. Ξέσπασε διαμάχη που κράτησε χρόνια, κάτι που την πλήγωσε βαθύτατα. Ως υποστήριξη στη Maria προσφέρθηκαν συστατικές επιστολές από τους Metastasio, Carlo Broschi (-Farinelli) και Giovanni Battista Martini. Δημοσιεύτηκε επίσης η βιογραφία της που περιείχε επιστολές από εξέχοντα μουσικά πρόσωπα για να αποδειχθεί η συνθετική της ικανότητα, η εγκυρότητα και ηποιότητα της δουλειάς της.
Έχει γράψει επιπλέον, μουσική δωματίου, καντάτες, χορωδιακά έργα και σθεναρά αποδεικνύει την επιτυχία της στον ανταγωνιστικό και ανδροκρατούμενο χώρο της μουσικής του 18ου αιώνα. Είχε μια ιδιαίτερη ικανότητα στη γραφή της χορωδιακής μουσικής, αλλά τα ορατόριά της παρουσιάζουν άνεση και στις άριες, στα ρετσιτατίβι και στο μέρος της ορχήστρας. Οι παραστάσεις των έργων της σημείωσαν μεγάλη επιτυχία και έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό τόσο από την υψηλή κοινωνία, όσο και από τον απλό κόσμο. Συγκρίνεται από κριτικούς και κοινό με τον Mozart κι έχει γραφτεί στην Ιστορία της Μουσικής ως η πρώτη γυναίκα συνθέτης που τιμήθηκε στην εφηβεία της μάλιστα, με τον τίτλο Maestra di Cappella.
Πριν ακόμη φτάσει τα τριάντα της χρόνια, φαίνεται να έχει εγκαταλείψει τη σύνθεση. Το τελευταίο της καταγεγραμμένο έργο χρονολογείται περί το 1783. Η πολύχρονη διαμάχη για τη διάκριση που έλαβε την έφθειρε. Ένα χρόνο πριν τον θάνατό της ζήτησε να βγει στη σύνταξη, η οποία της αποδόθηκε αλλά με ένα μέτριο ποσό.
Πέθανε το φθινόπωρο του 1833.
