ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Louise Héritte-Viardot (1841–1918)
Γαλλογερμανίδα συνθέτρια, τραγουδίστρια, δασκάλα φωνητικής και πιανίστρια.
Η Louise Héritte-Viardot γεννήθηκε στο Παρίσι το 1841 σε μουσική οικογένεια, καθώς η μητέρα της ήταν η διάσημη τραγουδίστρια Pauline Viardot-Garcia και η θεία της η θρυλική Maria Malibran. Ο πατέρας της ήταν λογοτέχνης και η Louise ήταν η μεγαλύτερη κόρη της οικογένειας. Από νωρίς οι γονείς της φρόντισαν για τη μουσική της εκπαίδευση, αρχίζοντας της μαθήματα θεωρίας και αρμονίας με τον Γάλλο συνθέτη και θεωρητικό Auguste Balthasar Barbereau, σολφέζ με τον φίλο της οικογένειας Torre Morrel, πιάνο με τον Γάλλο συνθέτη και πιανίστα Louis Trouillon-Lacombe και φυσικά, φωνητική τεχνική και τραγούδι με τη μητέρα της Pauline.
Η Louise έχοντας έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα και μια δυνατή αυτοπεποίθηση ήταν αντίθετη σε οποιαδήποτε μορφή διδασκαλίας και κατόπιν συμφωνίας με τους γονείς της, μετά τα πρώτα βήματα με τους δασκάλους της, συνέχισε μόνη της τη μουσική αναζήτηση και μελέτη αναλύοντας παρτιτούρες και διαβάζοντας τη «Μεγάλη Πραγματεία για την Ενορχήστρωση» και τη «Μοντέρνα Ενορχήστρωση» του Berlioz και τελειοποίησε τις δεξιότητές της ως αυτοδίδακτη. Παρουσίασε τα έργα της στον Charles Gounod, ο οποίος την υποστήριξε. Έγινε μια εξαιρετική πιανίστρια και κοντράλτο τραγουδίστρια, ενώ οι συνθέσεις της δεν άφηναν κανέναν αδιάφορο.
Στα εικοσιδύο της χρόνια παντρεύτηκε τον διπλωμάτη Ernest Héritte, Επίτιμο Πρόξενο και Καγκελάριο της Πρεσβείας της Γαλλίας στη Βέρνη, άνδρα κατά πολλά χρόνια μεγαλύτερό της, τον οποίο συνόδευε πάντα στα ταξίδια του. Όμως, λίγα χρόνια μετά τη γέννηση του γιου τους, το ζευγάρι ακολούθησε χωριστούς δρόμους.
Λόγω προβλημάτων υγείας, περιόρισε τις σολιστικές εμφανίσεις της και εργάστηκε ως δασκάλα φωνητικής στο Ωδείο της Αγίας Πετρούπολης, στην Ακαδημία Μουσικής του Λονδίνου και, μέσω της Clara Schumann, στο Ανώτατο Ωδείο της Φρανκφούρτης, ενώ στη συνέχεια ίδρυσε μια τάξη όπερας στο Βερολίνο. Μετά από αρκετά ταξίδια και μετακινήσεις, εγκαταστάθηκε τελικά στη Χαϊδελβέργη, όπου και απεβίωσε το 1918.
Συνέθεσε πάνω από τριακόσια έργα, σχεδόν από όλα τα μουσικά είδη, από τα οποία μόνο πενήντα περίπου σώζονται. Ανάμεσά τους είναι τρία κουαρτέτα με πιάνο, η όπερα-κομίκ «Lindoro», που παρουσιάστηκε στη Βαϊμάρη, η καντάτα της «Le Feu du Ciel» στην εκδοχή της για πιάνο και φωνή, μια σονάτα για τσέλο και πιάνο, μελωδίες πάνω σε γαλλικά και αγγλικά ποιήματα και λίντερ, τα περισσότερα πάνω σε ποιήματα της Γερμανίδας ποιήτριας και συγγραφέως Anna Ritter, τα οποία βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο του ρεπερτορίου λίντερ των τελών του 19ου αιώνα. Αρκετές από τις συνθέσεις της ερμηνεύτηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής της και σημείωσαν μεγάλη επιτυχία.
Δυστυχώς δεν έχουν σωθεί σπουδαία έργα της που είχαν παρουσιαστεί σε μεγάλες μουσικές σκηνές. Ενδεικτικά αναφέρω το «Dies Irae» για χορωδία, το «Souvenir d’une nuit de Crimée» για ορχήστρα, το «Τρίο της σε Ντο ελάσσονα», που ερμήνευσε στο Παρίσι η μητέρα της Pauline Viardot στο πιάνο, το συμφωνικό της έργο με φωνητικά, «Caïn», τη «Γιορτή του Βάκχου» για σολίστ, χορωδία και ορχήστρα, το οποίο υπέβαλε το 1878 για το Grand Prix de la Ville de Paris.
Έχουν εκδοθεί επίσης, τα «Απομνημονεύματά» της, τα οποία επιμελήθηκε ο γιος της Louis Héritte.
«Μια αξιοσημείωτη σύνθεση, τόσο από την άποψη της δύναμης της σύλληψης όσο και της υφής, της αρμονίας και του ενδιαφέροντος των εξελίξεων, εκτελεσμένη με ένα τέλειο σύνολο από τη συγγραφέα, στην οποία η αξία του βιρτουόζου είναι ίση με αυτή του συνθέτη»
Le Ménestrel –
Εβδομαδιαίο Γαλλικό μουσικό περιοδικό, Μάιος 1877
Κριτική για την πρεμιέρα του Κουαρτέτου για πιάνο σε Ρε ελάσσονα
Πηγές:
https://femalecomposers.org/artists/heritte-viardot-louise/
https://www.prestomusic.com/classical/composers/22905–heritte-viardot
