Harry Partch (1901-1974) Γράφει η Νατασα Παπαστάθη Καθηγήτρια Μουσικής

Ο ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής


Harry
Partch (1901-1974)

«Η ηλικία της εξειδίκευσης μας έχει δώσει μια τέχνη του ήχου που αρνείται τον ήχο, και μια επιστήμη του ήχου που αρνείται την τέχνη»

Harry Partch

Ο αυτοδίδακτος

Αμερικανός πειραματιστής (αυτοδίδακτος) συνθέτης,

θεωρητικός της μουσικής και κατασκευαστής μουσικών οργάνων.

Ο Χάρι Παρτς γεννιέται στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας το 1901 από γονείς που είναι προτεστάντες ιεραπόστολοι. Η μητέρα του έχει μουσικές γνώσεις, είναι καλλίφωνη και τον κατευθύνει προς τη μουσική μαθαίνοντάς του μαντολίνο και λίγο αργότερα αρχίζει μαθήματα πιάνου. Στην εφηβεία του παίζει πιάνο σε ταινίες βουβού κινηματογράφου, ενώ αρχίζει να συνθέτει. Χάνει τον πατέρα του και η οικογένεια μετακομίζει στο Λος Άντζελες, όπου σε ένα ατύχημα χάνει και τη μητέρα του. Γράφεται στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, αλλά δεν ολοκληρώνει τις σπουδές του. Μετακομίζει στο Σαν Φρανσίσκο όπου περνά το χρόνο διαβάζοντας μουσικά βιβλία στις δημόσιες βιβλιοθήκες.

Ως ανήσυχο πνεύμα ψάχνει συνεχώς για κάτι το διαφορετικό που θα κάνει την ανατροπή. Κατασκευάζει την Προσαρμοσμένη Βιόλα, ένα όργανο που είναι όπως η βιόλα αλλά με την ταστιέρα του τσέλου, προκειμένου να γράψει μουσική κάνοντας χρήση κλίμακας με 29 τόνους μέσα στην οκτάβα! Φτιάχνει ένα όργανο με πλήκτρα, το Χρωματικό όργανο, το οποίο χρησιμοποιεί μια κλίμακα με 43 τόνους στην οκτάβα. Κατασκευάζει επίσης το Chromelodeonκαι τη Marimba eroica. Ο Παρτς απορρίπτει την δυτική μουσική παράδοση λέγοντας ότι η μουσική των συνθετών όπως του Μπετόβεν «έχει απλά τις πιο αδύναμες ρίζες» στο δυτικό πολιτισμό. 

  Αρχίζει δειλά να παρουσιάζει την πρωτοπορειακή μουσική του στο Λος Άντζελες και στο Σαν Φρανσίσκο. Οι κριτικές που αποκομίζει είναι τέτοιες, ώστε μια ιδιωτική ομάδα χορηγών τον στέλνει στη Νέα Υόρκη για εμφανίσεις και σόλο παραστάσεις, όπου κερδίζει την εύνοια και την υποστήριξη σπουδαίων συνθετών όπως Κόπλαντ, Κάουελ, Πίστον, Χάρρις και άλλων. Η Carnegie Corporation της Νέας Υόρκης του χορηγεί ένα ποσό χρημάτων προκειμένου να κάνει μια έρευνα στην Αγγλία. Ταξιδεύει στην Ευρώπη όπου έρχεται σε επαφή με εξέχοντα πρόσωπα του καλλιτεχνικού χώρου. Επιστρέφοντας στην Αμερική ασχολείται με διδασκαλία, ηχογραφήσεις και συναυλίες. Του απονέμεται η υποτροφία Guggenheimπροκειμένου να κατασκευάσει μουσικά όργανα και άλλες πανεπιστημιακές υποτροφίες και ο Παρτς εγκαθίσταται στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν όπου κάνει διαλέξεις, εκπαιδεύει μουσικά σύνολα, ανεβάζει παραστάσεις, κυκλοφορεί τις πρώτες του ηχογραφήσεις. Γύρω στο 1950 εγκαταλείπει το Πανεπιστήμιο που ποτέ δεν τον δέχθηκε ως μόνιμο προσωπικό. Λίγα χρόνια μετά ιδρύει το στούντιο Gate 5 σε ένα εγκαταλελειμμένο ναυπηγείο στην Καλιφόρνια, όπου συνθέτει, συνεχίζει την κατασκευή οργάνων, ηχογραφεί και διοργανώνει παραστάσεις. Οι ηχογραφήσεις του παίρνουν το δρόμο της πώλησης και αυτή είναι πλέον η κύρια πηγή των εσόδων του. Κάποια από τα έργα του ακούγονται και από το ραδιόφωνο.

  Ο ίδιος σχετίστηκε περισσότερο με το αρχαίο ελληνικό δράμα, το θέατρο της Αφρικής, την κινεζική όπερα, και η ιαπωνική Noh (=κλασικής μορφής ιαπωνικό δράμα) και  Kabuki(=ιαπωνικό χορόδραμα). Επίσης ο οριενταλισμός του είναι ιδιαίτερα έντονος, όπως όταν μελοποίησε την ποίηση του Λι Μπάι.

  Προσπαθώντας να κάνει μια παραγωγή σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Ιλινόις γνωρίζεται με τον Ντάνιελ Μίτσελ, τον μετέπειτα κληρονόμο του, ο οποίος τον βοηθά και τον στηρίζει. Μετά την επιτυχία αποχωρεί και από εκεί λόγω της εχθρικής σχέσης με τους ανώτερούς του και επιστρέφει στην Καλιφόρνια.

  Το 1970 ιδρύεται το «Ίδρυμα Χάρι Παρτς» για να διαχειριστεί τα έξοδα και τη διοίκηση του έργου του συνθέτη, στο οποίο Διευθυντής είναι ο Ντάνιελ Μίτσελ. Αποσύρεται στο Σαν Ντιέγκο όπου πεθαίνει από καρδιακή προσβολή το 1974. Το 1991, ανακαλύφθηκαν και δημοσιεύτηκαν τα περιοδικά του Παρτς από τον Ιούνιο του 1935 έως τον Φεβρουάριο του 1936 – περιοδικά που ο ίδιος πίστευε ότι είχαν χαθεί ή καταστραφεί. Το 1998, ο μουσικολόγος Bob Gilmore δημοσίευσε μια βιογραφία του Παρτς. Δεν έκανε ποτέ δική του οικογένεια λόγω στειρότητας που απέκτησε από παιδική παρωτίτιδα.

    Έγραψε κυρίως μουσική για θέατρο και κινηματογράφο, το βιβλίο «Η Γένεση της μουσικής», δοκίμια, λιμπρέτα. Ήταν μια από τις ηγετικές φυσιογνωμίες της μεταπολεμικής αβάν-γκαρντ. Οι κριτικοί τον έχουν αναγορεύσει ως έναν από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συνθέτες του 20ου αιώνα.

Μικροτονική μουσική – η μουσική που χρησιμοποιεί τα μικροδιαστήματα, δηλαδή αποστάσεις μικρότερες του ημιτονίου, π.χ. τέταρτο του τόνου.

Σύγχρονη μουσική σημειογραφία που συμβολίζει αλλοιώσεις κατά τέταρτα του τόνου: με βάση την δίεση – ¼ του τόνου (μισή διέση), ½ του τόνου (απλή δίεση), ¾ του τόνου (επαυξημένη διέση), και τα αντίστοιχά τους με βάση την ύφεση (μισή ύφεση, ύφεση, επαυξημένη ύφεση – το τελευταίο σύμβολο αποτελεί παραλλαγή του προηγούμενου).

Φανταστικό πληκτροφόρο στο οποίο η οκτάβα διαιρείται σε 19 μικροδιαστήματα

Το διαμάντι τόνου 11 ορίων, μέρος της βάσης για τη μουσική θεωρία του Partch

 

χαλβάς Γούναρης
roz-panthiras-adv1

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.