György Sándor Ligeti (1923-2006) Γράφει η Νατασα Παπαστάθη Καθηγήτρια Μουσικής

György Sándor Ligeti (1923-2006)

«Από τεχνικής άποψης πλησιάζω τη μουσική υφή μέσω της μερικής γραφής. 

Τόσο «Οι ατμόσφαιρες»  όσο και το «Lontano» έχουν μια πυκνή κανονική δομή. Αλλά δεν μπορείτε να ακούσετε πραγματικά την πολυφωνία, τον κανόνα. Θα ακούσετε μια αδιαπέραστη υφή, κάτι σαν ένα πολύ πυκνά υφασμένο ιστό αράχνης. Έχω διατηρήσει μελωδικές γραμμές κατά τη διαδικασία της σύνθεσης που διέπεται από κανόνες τόσο αυστηρούς όσο του Palestrina ή των συνθετών της Φλαμανδικής Σχολής, αλλά οι κανόνες αυτής της πολυφωνίας έχουν εκπονηθεί από εμένα. Η πολυφωνικήδομή δεν έρχεται από μέσα, δεν μπορείτε να την ακούσετε. Παραμένει κρυμμένη σε ένα μικροσκοπικό υποβρύχιο κόσμο που δεν τον ακούμε:

το αποκαλώ μικροπολυφωνία (μια τόσο όμορφη λέξη!)»

György Sándor Ligeti

 

Ούγγρος συνθέτης του 20ου αιώνα που εκπατρίστηκε μετά την επανάσταση του 1956 και εγκαταστάθηκε στην Αυστρία.  Ο Γκιέργκι Λίγκετι γεννιέται στο Ντιτσουσεντμάρτον της Ουγγαρίας το 1923 σε μια ουγγροεβραϊκή οικογένεια.  Ζει την παιδική του ηλικία στην πόλη Κλουζ Νάποκα της Ρουμανίας και αρχίζει τις σπουδές μουσικής στο Ωδείο της πόλης. Το 1944 τις διακόπτει λόγω του πολέμου και η οικογένειά του σκορπίζεται και σχεδόν διαλύεται. Μετά το τέλος του πολέμου εισάγεται στην Ακαδημία Μουσικής Φρανς Λιστ για συνέχιση των σπουδών του, όπου διδάχθηκε από σπουδαίους μουσουργούς, ανάμεσά τους ο Κόνται, από την οποία και αποφοιτά επιτυχώς. Επιστρέφει στην Κλουζ και διδάσκει αρμονία και αντίστιξη στο Ωδείο από το οποίο ξεκίνησε. Υπό το καθεστώς του κομμουνισμού και απομακρυσμένος από κάθε καλλιτεχνική εξέλιξητης Δύσης, ο Λίγκετι δεν έχει επαφή με τη σύγχρονη μουσική. Κατά τη διάρκεια της Ουγγρικής Εξέγερσης βρίσκει την ευκαιρία να φύγει και να εγκατασταθεί στη Βιέννη. Ταξιδεύοντας σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης γνωρίζεται με συνθέτες της avantgarde, όπως τον Στοκχάουζεν, τον Κένιχ και άλλους, οι οποίοι δουλεύουν πάνω στην ηλεκτρονική μουσική. Εργάζεται για αρκετό καιρό σε Στούντιο στην Κολωνία. Εδώ ανακαλύπτει νέα μουσικά στυλ και τεχνικές, αλλά παρ’ όλα αυτά το ηλεκτρονικό του έργο είναι φτωχό. Πολύ συχνά χρησιμοποιεί την τεχνική της μικροπολυφωνίας. Το 1973 αναλαμβάνει τη θέση του καθηγητή στην Ανώτατη Μουσική και Θεατρική Σχολή του Αμβούργου. Οι συνθέσεις εκείνης της εποχής κινούται στο έδαφος της τονικότητας. Από αυτό το σημείο και μέχρι το τέλος της ζωής του η συνθετική του παραγωγή είναι πολύ μεγάλη.

  Κάνει έναν γάμο και αποκτά τον γιο του Λούκας, ο οποίος είναι συνθέτης και εκτελεστής κρουστών οργάνων στη Νέα Υόρκη. Για χρόνια αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, τα οποία η οικογένειά του δεν αποκαλύπτει. Πεθαίνει το 2006 στη Βιέννη.

  Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς συνθέτες της avantgarde στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα και μία από τις πιο καινοτόμες προσωπικότητες με μεγάλη επιρροή μεταξύ των προοδευτικών της εποχής του. Εκτός από το εκτεταμένο ενδιαφέρον του για τα διαφορετικά είδη της μουσικής από την Αναγέννηση ως την αφρικανική, είχε αναζητήσεις για τη λογοτεχνία, τη ζωγραφική, την αρχιτεκτονική, τα μαθηματικά. Τα πρώτα έργα του είναι επηρεασμένα από τον Bartok. Στη συνέχεια η μουσική του, όπως προαναφέρθηκε, φαίνεται να επηρεάζεται συνεχώς από τα  ηλεκτρονικά του πειράματα και πολλοί από τους ήχους που δημιούργησε είχαν ηλεκτρονική υφή.Πειραματίστηκε στην μικροπολυφωνία (=είδος πολυφωνικής υφής όπου οι πολλές μελωδικές γραμμές πυκνού κανόνα, κινούνται με διαφορετικούς ρυθμούς). Στο τέλος της ζωής του τα έργα του χαρακτηρίζονται από ρυθμική πολυπλοκότητα. Έχει γράψει όπερες, ορχηστρικά, μουσική δωματίου, κοντσέρτα, φωνητική και ηλεκτρονική μουσική. Η μουσική επένδυση πολλών ταινιών όπως, 2001: Οδύσσεια του Διαστήματος, Shutter Island, Μάτια ερμητικά κλειστά κ.α. περιλαμβάνει και αποσπάσματα από τη μουσική του Λίγκετι.

 

χαλβάς Γούναρης
roz-panthiras-adv1

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.