ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Emilie Mayer (1812 – 1883)
«Η Γυναίκα Beethoven»
Γερμανίδα συνθέτρια της ρομαντικής εποχής και γλύπτρια.
Η Emilie Mayer γεννήθηκε το 1812 στο Friedland του Mecklenburg-Vorpommern της Γερμανίας σε μια πολύτεκνη οικογένεια ενός πλούσιου φαρμακοποιού. Στη βρεφική της ηλικία έχασε τη μητέρα της. Ξεκίνησε, ως νήπιο, μαθήματα μουσικής με τον οργανίστα Carl Heinrich Ernst Driver, ενώ νωρίς έδειξε το ταλέντο της στη σύνθεση.
Στη Γερμανία του 19ου αιώνα, οι γυναίκες προορίζονταν να είναι «σύζυγοι και μητέρες», αφήνοντας στην άκρη όλες τις άλλες φιλοδοξίες, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση. Η Emilie είχε την πολυτέλεια της ελευθερίας σε αυτόν τον τομέα. Ενώ ανέλαβε τον ρόλο της μητέρας της και ήταν υπεύθυνη για τη φροντίδα του νοικοκυριού του πατέρα της, ποτέ δεν πιέστηκε να εγκαταλείψει τις μουσικές της φιλοδοξίες ούτε πιέστηκε να παντρευτεί. Στην πραγματικότητα, ενθαρρύνθηκε από τα αγόρια – αδέρφια της να ασχοληθεί με τη σύνθεση, καθώς ταξίδευαν μαζί της και την υποστήριζαν οικονομικά στις παραστάσεις της.
Το σκηνικό όμως, άλλαξε απότομα, από την αυτοκτονία του πατέρα της. Μετακόμισε σε μια περιοχή της Πολωνίας, όπου σπούδασε σύνθεση με τον Carl Loewe, γνωστό συνθέτη, μαέστρο και τενόρο. Η μουσική καριέρα της Emilie διαμορφώθηκε σημαντικά από την καθοδήγηση και τη στήριξη του δασκάλου της, ο οποίος την ενθάρρυνε να ασχοληθεί σοβαρά με τη σύνθεση.Τη βοήθησε να καθιερωθεί ως μία από τις λίγες γυναίκες -συμφωνικές συνθέτριες της εποχής της. Η επιρροή και η ενθάρρυνσή του έκαναν τη μουσική της να γίνει σεβαστή και μάλιστα να υποστηριχθεί από τους άνδρες συναδέλφους της.
Έγραψε δύο συμφωνίες τις οποίες παρουσίασε επιτυχώς. Μετά τις πρεμιέρες τους, με παρότρυνση του δασκάλου της, μετακόμισε στο Βερολίνο για να συνεχίσει τις σπουδές της στη σύνθεση. Με την εγκατάστασή της εκεί, ξεκίνησε τις σπουδές της στη φούγκα και στη διπλή αντίστιξη με τον μουσικολόγο Friedrich Bernhard Marx και στην ενορχήστρωση με τον μαέστρο Wilhelm Friedrich Wieprecht. Άρχισε να δημοσιεύει τα έργα της και να τα παρουσιάζει σε ιδιωτικές συναυλίες. Συνδέθηκε με σπουδαίους μουσικούς και άτομα της συναυλιακής σκηνής της πόλης, εξασφαλίζοντας ερμηνείες των συμφωνικών έργων και των έργων μουσικής δωματίου της. Οι σχέσεις της με ορχήστρες και μαέστρους, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διάδοση της μουσικής της.
Η βασίλισσα της Πρωσίας, Ελισάβετ Λουδοβίκα της Βαυαρίας της απένημε το «Χρυσό μετάλλιο Τέχνης», για την προσφορά της στη μουσική. Με τους πλούσιους επαίνους των κριτικών και του κοινού, συνέχισε να συνθέτει έργα για δημόσια εκτέλεση. Ταξίδεψε για να παρακολουθήσει παραστάσεις των έργων της, μεταξύ άλλων στο Königliches Schauspielhaus και σε πόλεις όπως η Κολωνία, το Μόναχο, η Λυών, οι Βρυξέλλες και η Βιέννη.
Μετά τον θάνατο του Carl Loewe, ιδρύθηκε η εταιρεία Loewe από την ομώνυμη οικογένεια. Η Mayer αφιέρωσε δύο από τις σονάτες της για τσέλο σε μέλη της εταιρείας και τις οικογένειές τους. Έγινε επίτιμο μέλος της Φιλαρμονικής Εταιρείας στο Μόναχο και συμπρόεδρος της Ακαδημίας Όπερας του Βερολίνου.
Η Emilie Mayer αρχικά επηρεάστηκε από το κλασικό στυλ της Βιέννης, ενώ τα μεταγενέστερα έργα της ήταν πιο ρομαντικά. Οι αρμονίες της χαρακτηρίζονται από ξαφνικές μεταβολές στην τονικότητα και τη χρήση συγχορδιών μεθ’ εβδόμης. Οι ρυθμοί της είναι συχνά πολύπλοκοι.
Οι συνθέσεις της έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον μελετητών, ερμηνευτών και δισκογραφικών εταιρειών τις τελευταίες δεκαετίες. Οι σύγχρονες εκτελέσεις των συμφωνιών και των έργων μουσικής δωματίου της έχουν αποκαλύψει μια ξεχωριστή μουσική φωνή επηρεασμένη από τον Beethoven και τον Mendelssohn, αλλά χαρακτηριζόμενη από τη δυναμική αίσθηση της φόρμας και του λυρισμού της. Οι μουσικολόγοι έχουν επίσης διερευνήσει τη θέση της Mayer στο ευρύτερο πλαίσιο των γυναικών στην κλασική μουσική, σημειώνοντας την επιμονή της να ξεπερνά τα εμπόδια των φύλων για να επιτύχει επαγγελματική αναγνώριση. Πρόσφατες ηχογραφήσεις και κριτικές των παρτιτούρων της έχουν συμβάλει στην αυξανόμενη εκτίμηση της κληρονομιάς της.
Μέχρι σήμερα, μόνο ένα μέρος των έργων της έχει δημοσιευτεί. Το πλήρες έργο της, που μετά τον θάνατό της έπεσε στη λήθη, περιλαμβάνει οκτώ συμφωνίες, επτά εισαγωγές, ένα κοντσέρτο για πιάνο, τρία κουιντέτα εγχόρδων, εννέα κουαρτέτα εγχόρδων, δύο κουαρτέτα για πιάνο, οκτώ τρίο για πιάνο, εννέα σονάτες για πιάνο και βιολί, οκτώ σονάτες για πιάνο και τσέλο, καθώς και πολυάριθμα έργα και τραγούδια για πιάνο.Οι μελοποιήσεις της ήταν πάνω σε ποιήματα των Johann Wolfgang von Goethe, Heinrich Heine, Wilhelm Müller, Helmine von Chezy, Hermann Kletke, ενώ είναι λυρικές και δομημένες με προσοχή, σε ένα ύφος που θυμίζει Mendelssohn. Η τελευταία της σύνθεση ήταν το όμορφο «Notturno Op. 48», αφιερωμένο στον μεγάλο βιολονίστα Joseph Joachim. Ο πλήρης κατάλογος των έργων της εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Almut Runge-Woll το 2003.
Με την ικανότητά της κατάφερε να γίνει μια από τις πιο παραγωγικές γυναίκες συνθέτριες του 19ου αιώνα και έτυχε ευρείας αναγνώρισης. Συχνά την αποκαλούσαν «Γυναίκα Beethoven».
Παράλληλα με τη σύνθεση, η Emilie Mayer ήταν επίσης γλύπτρια και μερικά από τα έργα της διατηρούνται σήμερα σε συλλογές. Η κληρονομιά της ανήκει στην Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου.
Η Emilie Mayer πέθανε στο Βερολίνο, τον Απρίλιο του 1883 από πνευμονία και τάφηκε στο Dreifaltigkeitsfriedhof I στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, κοντά στον Felix και τη Fanny Mendelssohn.
Ο τάφος της συνθέτριας στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας,
στο Βερολίνο
«Η Emilie Mayer αποτελεί ένα σπάνιο φαινόμενο μουσικού
και μάλιστα γυναίκας»
Εφημερίδα Neue Berliner Zeitung ,1878
Πηγές:
https://en.wikipedia.org/wiki/
