Claude Debussy (1862-1918) Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη

Claude Debussy (1862-1918)

«Η Μουσική είναι η αριθμητική των ήχων, όπως η οπτική

είναι η γεωμετρία του φωτός»

Claude Debussy

«Ο Ζωγράφος της Μουσικής»

Γάλλος συνθέτης, πιανίστας και κριτικός.

   Ο Κλωντ Ντεμπισύ γεννιέται το 1862 στο Σαιν Ζερμαίν, όπου ο πατέρας του διατηρεί κατάστημα με πορσελάνινα είδη. Λόγω όμως οικονομικών δυσχεριών, η οικογένεια, μετακομίζει στο Παρίσι. Οι γονείς του δεν έχουναπολύτως καμία σχέση με τη μουσική, αν και στον πατέρα του Κλωντ αρέσουν οι οπερέτες. Τον περισσότερο καιρό τον περνά με τη θεία και νονά του στις Κάννες κι εκεί έρχεται πρώτη φορά σε επαφή με τη μουσική και το πιάνο. Τα εξαιρετικά του χαρίσματα αποκαλύπτονται άμεσα κι έτσι, με τη σύμφωνη γνώμη των γονιών του, προετοιμάζεται και εισάγεται στη συνέχεια στο Ωδείο του Παρισιού. Εκεί παρακολουθεί μαθήματα πιάνου, αρμονίας και σύνθεσης και η φοίτησή του διαρκεί 12 χρόνια. Κερδίζει το Βραβείο της Ρώμης με την καντάτα του «Άσωτος Υιός» και παίρνει υποτροφία για συνέχιση των σπουδών του στη Βίλα των Μεδίκων. Εδώ, δυστυχώς, δεν μπορεί να προσαρμοστεί και μετά από μικρό διάστημα παραμονής επιστρέφει στο Παρίσι.

  Για τη μουσική εξέλιξη του Ντεμπισύ, εκτός από τις σπουδές του, σπουδαίο ρόλο φαίνεται να παίζουν οι γνωριμίες του με σημαντικά πρόσωπα των τεχνών και η σχέση του με εξωευρωπαϊκούς μουσικούς πολιτισμούς. Είναι συλλέκτης έργων τέχνης της Άπω Ανατολής. Στη διεθνή έκθεση του Παρισιού του 1899 άκουσε για πρώτη φορά μουσική από την Ινδονησία και εντυπωσιάζεται  από τις ορχήστρες Γκαμελάν.

   Από τη νεαρή του ηλικία κιόλας, αποκτά μια επαγγελματική σχέση με την Μαντάμ φον Μεκ, τη βαρώνη που αλληλογραφούσε με τον Τσαϊκόφσκι. Ο Ντεμπισύ διδάσκει πιάνο και θεωρία στα παιδιά της και εκείνη τον έχει μαζί της στα ταξίδια της, στα οποία ο νεαρός μουσικός γνωρίζεται με σπουδαία πρόσωπα του μουσικού κόσμου όπως, Τσαϊκόφσκι, «Ομάδα των 5 Ρώσων», Λιστ, Βέρντι, Λεονκαβάλλο. Στη συνέχεια αποφασίζει να ζήσει ως μποέμ, κερδίζοντας τα προς το ζην ως συνοδός πιανίστας, ενορχηστρωτής και μουσικοκριτικός, ενώ παράλληλα συνθέτει για πρώτη φορά απελευθερωμένος από τους ακαδημαϊκούς κανόνες. Την εποχή αυτή εντάσσεται στον κύκλο του  συμβολιστή ποιητή Μαλαρμέ και γνωρίζει επίσης προσωπικότητες όπως οι ζωγράφοι Μανέ, Ντεγκά, Γουίσλερ, οι ποιητές και λογοτέχνεςΒαρλαίν, Βαλερί, Ουάιλντ  και οι συνθέτες Σατί,Σωσόν, Ραβέλ, Ντυκά. Παρά το γεγονός ότι ο Ντεμπισύ και ο κατά δέκα χρόνια νεότερός του Ραβέλ μοιράζονται τον χαρακτηρισμό του «ιμπρεσιονιστή» και τα ονόματά τους αναφέρονται συχνά μαζί, οι δύο άντρες δεν είχαν ποτέ ιδιαίτερες φιλικές σχέσεις, αλλά κυρίως επαγγελματικές. Το 1901 περίπου, ο Ντεμπισύ γνωρίζει επίσης το νέο τότε συνθέτη Στραβίνσκι με τον οποίο συναντιέται έκτοτε συχνά και συζητούν θέματα σχετικά με τη σύνθεση και τις τεχνικές. Συνεργάζεται και με τον Ντιάγκιλεφ και τα ρωσικά μπαλέτα.

   Η προσωπική του ζωή είναι ταραχώδης. Μετά από μια θυελλώδη σχέση, παντρεύεται μια άλλη γυναίκα που εγκαταλείπει τελικά για να παντρευτεί τη Έμα Μπαρνάκ, ερωμένη του Φωρέ, με την οποία αποκτούν μια κόρη και ο Ντεμισύ της αφιερώνει το έργο του «Παιδική γωνιά». Αρρωσταίνει από καρκίνο και του χορηγείται ισχυρή δόση μορφίνης για να αντέχει τον πόνο. Δυστυχώς όμως δεν τα καταφέρνει,πεθαίνει στο Παρίσι το 1918 και θάβεται στο κοιμητήριο του Περ Λασαίζ, αλλά την επόμενη χρονιά, το λείψανό του μεταφέρεται στο νεκροταφείο του Πασσί όπου, σύμφωνα με την επιθυμία του, αναπαύεται ανάμεσα στα δέντρα και τα πουλιά.

  Θεωρείται ο κύριος εκπρόσωπος του κινήματος του μουσικού ιμπρεσιονισμού, αν και ο ίδιος δεν αποδεχόταν τον χαρακτηρισμό αυτό. Ο Ντεμπισύ δεν είναι μόνο ένας από τους γνωστότερους Γάλλους συνθέτες, αλλά και μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της δυτικής μουσικής, σηματοδοτώντας τα πέρασμα από την ρομαντική εποχή στη μοντέρνα μουσική του 20ου αι.

   Ως εκφάνσεις του ιμπρεσιονισμού στην μουσική του Ντεμπισύ θεωρούνται το τροπικό χρώμα, οι τονικές ασάφειες και η «θόλωση» της αρμονίας με τη χρήση των κλιμάκων και των συνηχήσεων, αλλά και οι ηχητικές «σκιάσεις» που προκαλούνται από τις ενορχηστρωτικούς και εκφραστικούς χειρισμούς. Η παραδοσιακή αρμονία και κάθε συμβατικότητα ανατρέπεται και δημιουργείται μια μοναδική ονειρική ατμόσφαιρα.

  Όσοι υποστηρίζουν τον χαρακτηρισμό του «ιμπρεσιονιστή» για τον Ντεμπισύ, προβάλλουν επιπλέον το επιχείρημα ότι στόχος της μουσικής του είναι να προκαλέσει συνειρμικές «εντυπώσεις και ειδικούς φωτισμούς», σύμφωνα με τα λεγόμενα του ίδιου του Ντεμπισύ, αποδίδοντας περισσότερο μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα, παρά συγκεκριμένα συναισθήματα, ιδέες ή κάποιο άλλο εξωμουσικό περιεχόμενο. Η χρήση τίτλων στα έργα του Ντεμπισύ, αν και είχε οδηγήσει πολλούς μουσικοκριτικούς να ονομάσουν τα ορχηστικά του έργα «συμφωνικά ποιήματα», δεν είχε ως κύριο στόχο να εκφράσει κάποιο πρόγραμμα ή κάποια εξωμουσική ιδέα. Ενδεικτική είναι η τοποθέτηση τίτλων τέλους με αποσιωπητικά στα Πρελούδια, αντί αρχικών τίτλων, κάτι που υποδεικνύει έμμεσα ότι στόχος του δεν ήταν να εκφράσει μια κατάσταση που αντιστοιχεί στον τίτλο, αλλά μία απροσδιόριστη εντύπωση που υπονοείται από αυτόν.

  Υπήρξε ασυναγώνιστος πιανίστας. Τα έργα του για πιάνο είναι ίσως η πιο σημαντική του δημιουργία. Το όργανο αυτό, χάρη στο Ντεμπισί, αποκτά νέες διαστάσεις με τα χρώματα που αποδίδει και με την κατάλληλη χρήση του πεντάλ. Τα σημαντικότερα έργα του είναι: Πρελούδιο στο απομεσήμερο ενός Φαύνου, Βράδυ στη Γρανάδα, Κήποι στη βροχή, Πελλέας και Μελισσάνθη, Θάλασσα, Νυχτερινά – Σύννεφα-Γιορτές-Σειρήνες, Παιδική γωνιά, Σουΐτα Μπεργκαμάσκ, Βήματα στο νερό, Καταποντισμένη Μητρόπολη κ.α.

«Ο Ντεμπισύ υπήρξε ασυναγώνιστος πιανίστας. Πώς θα μπορούσε να ξεχάσει κανείς την απαλότητά του, το χάδι του αγγίγματός του; Ενώ πετούσε πάνω από τα πλήκτρα με μια παράξενα διαπεραστική τρυφερότητα, κατόρθωνε να εκφραστεί με εξαιρετική δύναμη»

Marguerite Long  

διάσημη πιανίστρια και δασκάλα

στο Ωδείο του Παρισιού στο βιβλίο της

Στο Πιάνο με τον Ντεμπισύ

«Ένας καλλιτέχνης είναι κατά βάση ένας απεχθής, εσωστρεφής άνθρωπος,

ίσως ακόμα κι ένας φρικτός σύζυγος»

Claude Debussy

«Μιλούσε με χαμηλή, ήρεμη φωνή και οι τελευταίες λέξεις των φράσεών του συχνά δεν αγούγονταν – γεγονός θετικό, μια που μερικές φορές εμπεριείχαν οξείες νύξεις και λεκτικές παγίδες»

Igor Stravinsky

«Ήταν ιδιαίτερα σχολαστικός με τον εαυτό του, αλλά και με καθετί που τον περιέβαλλε. Τα αντικείμενα στο τραπέζι όπου εργαζόταν ήταν τακτοποιημένα με τάξη. Δεν αποχωριζόταν ποτέ ένα μεγάλο ξύλινο φρύνο, ένα κινέζικο διακοσμητικό που ονόμαζε Αρκέλ το οποίο βρισκόταν πάντα στο τραπέζι του»

Doly Bardack

κόρη της Έμα Ντεμπισύ από τον πρώτο της γάμο

στις αναμνήσεις της από τον συνθέτη

 

 

 

 

 

 

χαλβάς Γούναρης
roz-panthiras-adv1

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.