ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ
Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής
Charlotte Seuerling (1782–1828)
Η Τυφλή Τραγουδίστρια
Σουηδέζα συνθέτρια, τραγουδίστρια, τσεμπαλίστρια και ποιήτρια.
Η Charlotte Seuerling γεννήθηκε στη Σουηδία το 1782 (δεν είναι γνωστό σε ποιά ακριβώς περιοχή), σε οικογένεια καλλιτεχνών, καθώς οι γονείς της ήταν ηθοποιοί και σκηνοθέτες μιας θεατρικής ομάδας που περιόδευε. Σε ηλικία τεσσάρων ετών, τυφλώθηκε μετά από εμβολιασμό κατά της ευλογιάς, ενώ μερικά χρόνια αργότερα, νόσησε από την ασθένεια και τα σημάδια που έμειναν στο πρόσωπό της την έκαναν ντροπαλή και άτομο χαμηλών τόνων.
Άρχισε να γράφει ποιήματα και να συνθέτει τη μουσική τους, τα οποία τραγουδούσε στο θίασο των γονιών της με συνοδεία άρπας ή κιθάρας κι έτσι βοηθούσε οικονομικά την οικογένεια. Είχε αποκτήσει τη φήμη ως «Το τυφλό παιδί – θαύμα». Ο πατέρας της ήταν πολύ φιλόδοξος και διατηρούσε υψηλό επίπεδο στις παραστάσεις του θεάτρου του, ερμηνεύοντας συχνά διάσημα έργα, όπως έργα του Σαίξπηρ. Ο θίασος περιόδευε στη Σουηδία και στη Φινλανδία.
Μετά τον θάνατο του πατέρα της, η μητέρα της ανέλαβε τη διεύθυνση του θιάσου και μετακόμισαν στην Φινλανδία, όπου υπήρχε μικρότερος καλλιτεχνικός ανταγωνισμός. Παρά τα άσχημα οικονομικά της, η μητέρα της είχε αποταμιεύσει κάποια χρήματα, ώστε να μπορέσει να στείλει την κόρη της στη Στοκχόλμη, προκειμένου να υποβληθεί σε επέμβαση στα μάτια. Η επέμβαση δυστυχώς απέτυχε και, επιπλέον, δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να επιστρέψει στη Φινλανδία. Έτσι η Charlotte κατέληξε σε ένα οικοτροφείο άπορων γυναικών. Εδώ ακριβώς, ο Pär Aron Borg, ένας ταλαντούχος, αλλά ιδιόρρυθμος μουσικός, διδάσκει μουσική και ανακαλύπτει το ταλέντο του τυφλού κοριτσιού. Την προσκαλεί στο σπίτι του για να της παρέχει δωρεάν μαθήματα και φιλοξενία μαζί με την οικογένειά του. Εκείνη την εποχή, η εκπαίδευση για τυφλούς ήταν μια σχεδόν άγνωστη έννοια. Αλλά ο Pär Aron διαπίστωσε ότι η Charlotte ήταν ευέλικτη. Εντυπωσιασμένος από την ικανότητά της να μαθαίνει, αύξησε τα μαθήματα, πρόσθεσε κι άλλα αντικείμενα σπουδών και σύντομα το κορίτσι διέπρεψε στις φυσικές επιστήμες και τις γλώσσες. Συνέχισε να συνθέτει τα δικά της τραγούδια και δημιούργησε μια συσκευή με την οποία μπορούσε να γράφει τα ποιήματά της. Ο Borg εφηύρε ένα σύστημα τυφλής γραφής, με το οποίο μπορούσε να μάθει να διαβάζει νότες, γερμανικά και γαλλικά. Ωστόσο, η Charlotte δεν ενδιαφερόταν καθόλου για τα παραδοσιακά γυναικεία επαγγέλματα. Ο Pär Aron Borg τύπωσε ένα βιβλίο στο οποίο, εμπνευσμένος από τη μαθήτριά του, ανέφερε ότι οι γυναίκες μπορούσαν να κάνουν τα περισσότερα επαγγέλματα εξίσου καλά με τους άνδρες. Ως γιατροί, οι γυναίκες θα έπρεπε στην πραγματικότητα να είναι καλύτερες από τους άνδρες. Κι αυτό συνέβη ογδόντα χρόνια πριν η Σουηδία αποκτήσει την πρώτη γυναίκα γιατρό!
Το 1808, ο Pär Aron είδε ένα θεατρικό έργο για τον Γάλλο πρωτοπόρο στην εκπαίδευση κωφών, Abbè de L’Epèe. Ο Borg είχε την ιδέα να ξεκινήσει με την εκπαίδευση κωφών. Αν είχε καταφέρει να διδάξει έναν τυφλό, θα έπρεπε να είναι σε θέση να διδάξει και τους κωφούς! Εμπνευσμένος από την ικανότητα της Charlotteνα μαθαίνει εύκολα, ίδρυσε το πρώτο ινστιτούτο για τυφλούς και κωφούς στη Σουηδία, το Manillaskolan. Η Charlotte Seuerling ήταν η πρώτη του μαθήτρια και μερικές φορές θεωρείται η πρώτη τυφλή μαθήτρια της χώρας της. Στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς ο Borg πραγματοποίησε μια επίδειξη κατά την οποία η Seuerling επέδειξε την ικανότητα και το ταλέντο της στην ανάγνωση και τη γραφή, παίζοντας άρπα και τσέμπαλο, διαβάζοντας νότες, μιλώντας γαλλικά και γερμανικά, καθώς και στην ύφανση, το ράψιμο και το πλέξιμο. Κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής, οι τυφλοί και κωφοί άνθρωποι συχνά θεωρούνταν ανίκανοι να μορφωθούν, και η επίδειξη της CharlotteSeuerling βοήθησε αρκετά, περισσότερο δε στον ψυχολογικό τομέα. Η ικανότητά της προσέλκυσε την προσοχή όλων και μεγάλο μέρος της υποστήριξης του νεοϊδρυθέντος ινστιτούτου αποδίδεται σε αυτή.
Στο τέλος της πρώτης χρονιάς λειτουργίας, ο Borg διοργάνωσε μια δημόσια αποφοίτηση με τους λίγους κωφούς και τυφλούς μαθητές του. Προσκλήθηκαν πεντακόσιοι καλεσμένοι, μεταξύ των οποίων η Βασίλισσα Hedvig Elisabeth Charlotta και οι βασιλικοί κληρονόμοι. Η Charlotte Seuerling ερμήνευσε ένα τραγούδι που έγραψε η ίδια: «…Δεν απολαμβάνω την ευδαιμονία να σε βλέπω, αγαπητή Βασίλισσα…». Η Βασίλισσα επαίνεσε τη Charlotte, η οποία, αφήνοντας την άρπα λιποθύμησε από τησυγκίνηση. Η επιτυχία ήταν ολοκληρωτική. Το ινστιτούτο του Borg γίνεται κρατικό υπό την αιγίδα της Βασίλισσας και την επόμενη χρονιά ο Borg τιμήθηκε με ειδικό βραβείο.
Λίγα χρόνια αργότερα η Charlotte επέστρεψε στη μητέρα της στη Φινλανδία, η οποία ήταν πλέον ρωσικό πριγκιπάτο και συμμετείχε σε θεατρικές παραστάσεις με τον θίασο, που τέθηκε υπό την προστασία της αυτοκράτειρας Maria Feodorovna, εξασφαλίζοντας από μια σύνταξη για την καθεμιά τους. Στη συνέχεια η Charlotteμετακόμισε στη Ρωσία, όπου βοήθησε στην ανάπτυξη του Ινστιτούτου Τυφλών Valentin Haüys στην Αγία Πετρούπολη διδάσκοντας.Μετά τον θάνατο της μητέρας της επέστρεψε στη Στοκχόλμη, όπου το 1828 έφυγε από τη ζωή.
Η άρπα, οι επιστολές και τα ποιήματά της, γραμμένα με το χέρι της, φυλάσσονται στο Μουσείο Μουσικής της Στοκχόλμης.Μεταξύ των γραπτών της είναι επίσης ένα γραπτό τεστ, το οποίο αποτελεί το παλαιότερο παράδειγμα κειμένου για τυφλούς στη Σουηδία, γραμμένο με μια συσκευή γραφής που κατασκευάστηκε για τυφλούς πριν από την Braille, και φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σουηδίας. Το τραγούδι της «Sång i en melankolisk stund» δημοσιεύθηκε ανώνυμα πολλές φορές μετά τον θάνατό της και με το όνομά της, στο βιβλίο τραγουδιών «Miniaturvisbok» (1852) μαζί με έργα των Johan Olof Wallin, Fredrika Bremer και Gunnar Wennerberg. Δυστυχώς, αν και ήταν από τα δημοφιλέστερα τραγούδι του 19ου αιώνα, σήμερα δεν υπάρχει παρτιτούρα από κανένα έργο της, ούτε και ηχογράφηση.
Ερμηνεία του τραγουδιού:
«Τραγούδι σε μια Στιγμή Μελαγχολίας»
«Από ψηλά καμία ακτίνα δεν έλαμπε,
Φρικτή ήταν η νύχτα, σκοτάδι με περικύκλωσε…
Τότε σαν το πρώτο φως της πρωινής αυγής,
Μια αιθέρια λάμψη έσκασε από την ομίχλη,
Η φιλία ήρθε· και με την απαλή γοητεία της
Ηρεμία και η ευδαιμονία έρεαν στην καρδιά μου».
Πιθανότατα αναφέρεται στον Borg που η συμβολή του ήταν καθοριστική για την εξέλεξή της.
Πηγές:
axelnelson.com
Wikipedia
