Ο ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη, καθηγήτρια μουσικής

παπαστάθη

Felix Mendelssohn – Bartholdy (1809-1847)

«Από την άποψη της διανόησης και της τεχνικής, ο Μέντελσον είναι ο πιο μεγάλος διευθυντής ορχήστρας που είδα ποτέ μου. Ασκούσε μια απερίγραπτη επίδραση, κάτι σαν ηλεκτρικό ρεύμα, πάνω στους συνεργάτες του. Δίχως καμιά εξωτερική εντύπωση, δίχως τον παραμικρό τσαρλατανισμό με χειρονομίες και σημεία ανεπαίσθητα, αλλά με κυρίαρχη ευγλωττία, μετέδιδε στην ορχήστρα, στην χορωδία το πνεύμα του και τη θέλησή του»

Joseph Joachim – βιολιστής 1831-1907

Ο δυσαρεστημένος Πολωνός Κόμης

Γερμανός συνθέτης, πιανίστας, οργανίστας και διευθυντής ορχήστρας της ρομαντικής περιόδου. Εγγονός φιλοσόφου και γιος ευκατάστατου τραπεζίτη, ανατράφηκε πλουσιοπάροχα σε μια εξέχουσα εβραϊκή οικογένεια, έζησε μια ζωή ευτυχισμένη, λυτρωμένη από υλικά προβλήματα, κάτι που καθρεπτίζεται στη μουσική του, που δεν έχει την τραγικότητα και το βάθος των έργων άλλων συνθετών της εποχής. Ξεκίνησε μαθήματα πιάνου σε ηλικία έξι ετών με τη μητέρα του. Πήρε μια λαμπρή μόρφωση κοντά σε σπουδαίους δασκάλους. Ταξίδεψε για να γνωρίσει τον κόσμο στην Αγγλία, Ιταλία, Γαλλία και στη χώρα του τη Γερμανία. Στα έντεκα χρόνια του ξαφνιάζει το κοινό ως πιανίστας και προκαλεί τον θαυμασμό του Γκαίτε. Κι ενώ οι άλλοι συνθέτες δίνουν το μέτρο της μεγαλοφυίας τους στην περίοδο της ωριμότητας, ο Μέντελσον στα δεκαεπτά του μόλις χρόνια γράφει το αριστούργημα «Όνειρο καλοκαιρινής νυκτός», ένα έργο με αξεπέραστη και διαχρονική ομορφιά.

Μία σημαντική προσφορά του Μέντελσον ήταν η αναβίωση της μουσικής του Μπαχ. Μετά από έναν περίπου αιώνα λησμονιάς, διευθύνει στο Βερολίνο τα «Πάθη κατά Ματθαίον» του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ και ξαναζωντανεύει αυτόν τον μουσικό θρύλο. Νεαρός ακόμη, αναλαμβάνει διάφορες σημαντικές θέσεις όπως, μουσικός διευθυντής του Ντύσσελντορφ, όπου παρουσιάζει το ορατόριό του «Παύλος», αργότερα διευθυντής των φημισμένων συναυλιών του Γκεβάντχαους της Λειψίας και διευθυντής του τοπικού Ωδείου. Σ’ αυτό το ωδείο υπήρξε συνεργάτης του ο Σούμαν. Κατέχοντας τέτοιες θέσεις έχει τη δυνατότητα να παρουσιάζει όχι μόνο τα δικά του έργα, αλλά και συνθέσεις άλλων μεγάλων συνθετών όπως Μπαχ, Χέντελ, Σούμπερτ, Μότσαρτ, Μπετόβεν κ.λ.π. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους μαέστρους της εποχής του.

Το παρατσούκλι «Ο δυσαρεστημένος Πολωνός Κόμης» δόθηκε στον συνθέτη εξαιτίας του απόμακρου χαρακτήρα του. Ο Μέντελσον είχε, συχνά, ανησυχητικά ιδιοσυγκρασιακά «ξεσπάσματα» που, μερικές φορές, τον οδηγούσαν στην κατάρρευση. Σε μια περίπτωση, στη δεκαετία του 1830, όταν οι επιθυμίες του δεν είχαν ευοδωθεί, «οι κρίσεις του ήταν τόσο άσχημες … που όταν η οικογένεια συγκεντρώθηκε … άρχισε να μιλάει ασυνείδητα, και στα αγγλικά, προς μεγάλο τρόμο όλων αυτών. Η αυστηρή φωνή του πατέρα του έλεγξε, επιτέλους, τον άγριο χείμαρρο λέξεων που ξεστόμιζε, τον έβαλαν στο κρεβάτι και ένας βαθύς ύπνος δώδεκα ωρών τον επανέφερε στην κανονική του κατάσταση». Όμως, τέτοια γεγονότα μπορεί να σχετίζονταν με τον πρώιμο θάνατό του στα 38 του χρόνια από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Ανήκει στους συμφωνιστές του 19ου αιώνα, γράφει κάθε είδους μουσική εκτός από όπερα και θεωρείται από τους πρώτους συνθέτες που έγραψαν ανεξάρτητη συμφωνική εισαγωγή (Εβρίδες). Τα χαρίσματά του ήταν εκπληκτικά: ήταν καλός ζωγράφος, είχε ευρεία φιλολογική μόρφωση κι έγραφε λαμπρά. Ήταν έξοχος πιανίστας, καλός βιολίστας (=εκτελεστής βιόλας), εξαίρετος οργανίστας και διευθυντής ορχήστρας που ήξερε να εμπνέει. Είχε καταπληκτική μουσική μνήμη, ήταν μεγαλόψυχος προς άλλους μουσικούς και ενδιαφερόταν πολύ να ανεβάσει το επίπεδο του λαϊκού γούστου. Ήταν εφυϊέστατος συνθέτης και – μετά τον Μότσαρτ – ο πιο βαθύς γνώστης της μουσικής φόρμας. Είχε έμφυτη κλίση στη μελωδία και στην καθαρότητα της φόρμας, χάρη στην οποία κατόρθωνε να ξαναζωντανεύει στη μουσική του την ατμόσφαιρα, τη φρεσκάδα και τα άρωμα των τόπων που είχε επισκεφτεί. Ήταν δάσκαλος της μελωδίας και του ρυθμού. Στο πρόσωπό του συνδυαζόταν η κλασική παιδεία και η ρομαντική τάση με αποτέλεσμα την ποιητική καλαισθησία. Η μουσική του Μέντελσον, που προκάλεσε τον ενθουσιώδη θαυμασμό του κοινού, το οποίο αναγνώρισε αμέσως το μεγαλείο της, ενσαρκώνει έναν χαρούμενο ρομαντισμό, απαλλαγμένο από ψυχικές αγωνίες. Σήμερα αναγνωρίζεται από όλους η ποιότητα, η τέχνη, η αίσθηση του μέτρου, η ποίηση, η ευρηματική ενορχήστρωση και η μελωδική φρεσκάδα του έργου του. Γνωστότερα έργα του θεωρούνται, εκτός από το Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας με το πασίγνωστο Γαμήλιο Εμβατήριο, οι συμφωνίες «Σκωτική», «Ιταλική», «Μεταρρύθμιση», τα δύο κοντσέρτα του για πιάνο, ένα για βιολί και τα τραγούδια χωρίς λόγια για πιάνο.

Description: Κοντσέρτο για Βιολί του Μέντελσον – Αφιέρωμα – Σαν Σήμερα .gr

«Προσπαθώντας να σας κάνω να καταλάβετε πόσο παράξενα αισθάνθηκα στις Εβρίδες, μου ήρθε στο μυαλό αυτό που σας στέλνω. Αυτά τα πρώτα μέτρα έχουν γεύση από λάδι ψαριού και γλαροπούλια»

Ο Mendelssohn σε επιστολή προς στην οικογένειά του

παραθέτοντας τα 20 πρώτα μέτρα του έργου Εβρίδες

«Σε αυτό το έργο του κυρίου Μέντελσον, ενός από τα μεγαλύτερα και πιο πρωτότυπα πνεύματα της εποχής μας, αφθονούν όλα όσα μόνο η ζωηρή φαντασία μπορεί να δημιουργήσει και η εξαιρετική πείρα να τελειοποιήσει. Τέτοιας ποιότητας έργα είναι αγγελικά οράματα»

Επιθεώρηση “Harmonica”

για την πρεμιέρα της εισαγωγής Εβρίδες

«Με μαλώνεις επειδή είμαι κιόλας εικοσιδυό χρονών κι ακόμα δεν έγινα ένδοξος. Θα σου απαντήσω μ’ ένα πράμα: αν ο Θεός είχε θελήσει να είμαι ένδοξος στα εικοσιδυό μου χρόνια, είναι πολύ πιθανό να είμουν ήδη τέτοιος. Αλλ’ από μένα δεν εξαρτάται τίποτα, γιατί δεν γράφω μουσική, ούτε για να γίνω ένδοξος, ούτε για να πετύχω θέση μαέστρου. Αν έρχονταν μόνα τους αυτά τα δύο θα ήταν πολύ ωραία. Αλλά ενόσω δεν κινδυνεύω να πεινάσω, το καθήκον μου είναι να γράφω εκείνο που αισθάνομαι κι όπως το αισθάνομαι, περιμένοντας να δω τί εντύπωση θα κάνει. Η μοναδική κι αδιάκοπη έγνοιά μου είναι να εκφράσω με ειλικρίνεια μέσα στις συνθέσεις μου τα αισθήματα της καρδιάς μου. Κι όταν έχω γράψει ένα κομμάτι αφηρημένος στην έμπνευσή μου, νομίζω πως έκανα το καθήκον μου»

Ο Mendelssohn

σε επιστολή προς φίλο του

«Ο συνθέτης δεν στάθηκε ικανός, ούτε μία φορά,να προκαλέσει εντός μας εκείνη την εσώτατη, μέχρι βάθους καρδίας, επίδραση που προσδοκούμε με την τέχνη»

Richard Wagner

επειδή οι Γερμανοί θεωρούσαν τον Μέντελσον Εβραίο

«Απ’ τη στιγμή που τον άκουσα να παίζει τη φούγκα σε ντο δίεση ελάσσονα, έγινε φως μέσα μου. Ξέρω τώρα πώς πρέπει να παίζεται ο Μπαχ»

Clara Schumman

«Αυτή είναι μια οικογένεια όπου παρόμοια δεν έχω γνωρίσει. Ο Φέλιξ – ένα αγόρι 15 χρονών – είναι φαινόμενο. Ό,τι σχετίζεται μ’ αυτόν είναι θαύμα. Είναι ήδη ένας ώριμος καλλιτέχνης.

Η μεγαλύτερη αδερφή του η Φανή, είναι επίσης χαρισματική. Έδωσα στον Φέλιξ το πρώτο μαθήμα, χωρίς μια στιγμή να παραβλέψω ότι καθόμουν δίπλα σε επαγγελματία

κι όχι σε μαθητή!»

Ignaz Moscheles

«Χάθηκε ένας μεγάλος μουσικός.

Με τον Μπραμς αναδεικνύεται ένας ακόμη μεγαλύτερος»

Marxen

Description: lrage white cross of stone, inscribed with Mendlessohn’s full baptised name and dates

Ο τάφος του Mendelssohn

 

χαλβάς Γούναρης
roz-panthiras-adv1

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.