Θάνος Μικρούτσικος (1947 – 2019) Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη Καθηγήτρια μουσικής

Θάνος Μικρούτσικος (19472019)

«Όλη μου η ζωή ήταν μουσική»

Θάνος Μικρούτσικος

Έλληνας συνθέτης και πιανίστας, από τους σπουδαιότερους της νεότερης ελληνικής μουσικής σκηνής

 Ο Θάνος Μικρούτσικος γεννιέται στην Πάτρα το 1947. Παίρνει τα πρώτα μαθήματα μουσικής από τη θεία του Ηλέκτρα Μικρούτσικου, στα τέσσερα μόλις χρόνια του και άμεσα γράφεται στο Ωδείο της Φιλαρμονικής Εταιρείας Πατρών, όπου σπουδάζει πιάνο, θεωρία και αρμονία. Κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνιση ως πιανίστας στα επτά του χρόνια από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Πατρών, ενώ την ίδια εποχή αρχίζει να συνθέτει και να παρακολουθεί μαθήματα μουσικής στο Ελληνικό Ωδείο Πατρών. Σε πολύ μικρή, επίσης ηλικία μπαίνειστη ζωή του και η άλλη του μεγάλη αγάπη, η ποίηση. Ηθικός αυτουργός ο πατέρας του:«κρατώντας με στην αγκαλιά του, από τα 5 μου χρόνια, μου διάβαζε ποιήματα σχεδόν κάθε βράδυ. Από τότε θυμάμαι απ’ έξω ολόκληρο τονΚαρυωτάκη. Αλλά και Καβάφη και Ρίτσο και όλους σχεδόν τους ελάσσονες ποιητές, που δεν είναι όσο ελάσσονες τους είπαν».

  Τη μουσική του πορεία διαμορφώνουντέσσερις παράγοντες: Η κλασσική Μουσική,κυρίως η μουσική για πιάνο του Σούμπερτ, η έννοια του αυτοσχεδιασμού, το προοδευτικό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει και οι μουσικές σπουδές του με τον Γ.Α. Παπαπϊωάννου, όταν εισάγεται στη Μαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών.

  Εγκαθίσταται με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου συνεργάζεται ως πιανίστας με γνωστά ονόματα του τραγουδιού, ενώ συμμετέχει και σε πολιτικές οργανώσεις. Γίνεται ενεργό μέλος της Νεολαίας Λαμπράκη. Στη δεκαετία του 1960 μπαίνει στη ζωή του η έντεχνη ελληνική μουσική: «Μάνος Χατζιδάκις, Μίκης Θεοδωράκης, το τραγούδι δηλαδή. Δεύτερο αγκωνάρι εντός μου. Χρωστάω και σε αυτούς ταξίδια, αλλά και πόνους αφόρητους. Ο αυστηρός δάσκαλος του Ωδείου εξασκείτο με το χάρακα στα δάχτυλά μου, με δύναμη, για να πάψω να τους παίζω στο πιάνο!».

  Ξεκινά τη λειτουργία της μπουάτ «Ορίζοντες» με προγράμματα που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, μουσική για κλασική κιθάρα, βραδιές ποίησης και μελοποιήσεις Ελλήνων ποιητών, όπως και τις δικές του πρώτες συνθέσεις. Την περίοδο εκείνη ανακαλύπτει νέους μουσικούς κόσμους, τη μεταπολεμική avant garde μουσική, την πρωτοπορία της δεκαετίας του ’60. «Νέοι ήχοι, νέες θεωρίες, έγιναν καθημερινότητά μου. Καινούρια ταξίδια, νέα όνειρα, άγνωστοι τόποι».Αυτή την περίοδο ξεκινά και τη μελέτη έργων του Καρλ Μαρξ.

 Διακόπτει τις σπουδές στο Μαθηματικό Τμήμα για να αφωσιωθεί στη μελέτη της μουσικής. Έχοντας ως καθοδηγητή τον Γ.Α. Παπαϊωάννου, όπως προαναφέρθηκε, μελετά το δωδεκάφθογγο σύστημα, εξοικειώνεται με τις σύγχρονες τεχνικές σύνθεσης και με τα έργα της σύγχρονης πρωτοπορείας. Από αυτό το σημείο και μετά, η σύγχρονη μουσική και το τραγούδι εξελίσσονται ταυτόχρονα στη δημιουργική του πορεία, επηρεάζοντας με θετικό τρόπο το ένα το άλλο, ενώ μερικές φορές συναντώνται και στην ίδια σύνθεση. Όπως αναφέρει ο ίδιος, στην πολυφωνική ενόργανη μουσική επιζητεί την ανάγκη σύνθετης δομής που ενυπάρχει στη σύγχρονη μουσική. Η συνύπαρξη της τονικότητας με την ατονικότητα διακρίνεται σε κάποιες από τις συνθέσεις του.

  Βασικό θέμα που απασχολούσε τον Θάνο Μικρούτσικο από την αρχή κιόλας της συνθετικής του διαδρομής είναι η μελοποίηση της ποίησης. Τον ενδιαφέρει πώς θα καταφέρεινα δώσει νέο ήχο και ταυτόχρονα να μπορεί να υπάρχει επικοινωνία με το κοινό, τον αποδέκτη δηλαδή, του έργου. Η «λύση» αυτού του ερωτήματος ήρθε από τον δάσκαλό του έτσι τον χαρακτήριζε- Γιάννη Ρίτσο. Οι συμβουλές του ποιητή προς τον νεαρό συνθέτη, να προσπαθεί να ανακαλύπτει το «είναι» και όχι το«φαίνεσθαι» αποτελούν τον οδηγό για τις κατοπινές μελοποιήσεις του. Πάντα προσπαθείνα ανακαλύπτει τις κρυμμένες πλευρές που κάθε μεγάλο ποίημα διαθέτει. Οι συμβουλές του δασκάλου του είναι «οδηγός» και είναι αυτές που και ο ίδιος δίνει στους νέους καλλιτέχνες και μουσικούς: «Γράφε για ό,τι σε καίει. Σε καίει ο έρωτας; Γράφε. Η μοναξιά σου; Γράφε. Ο αγώνας ενάντια στη βία του φασισμού; Γράφε. Αλλά, ΠΡΟΣΕΧΕ. Το θέμα δεν ορίζει την αξία του έργου. Αυτό που έχει σημασία είναι το αδιάσπαστο περιεχόμενου και φόρμας. Γιατί κάθε νέο περιεχόμενο απαιτεί μια νέα φόρμα, γιατί η φόρμα είναι κοινωνική εμπειρία αποκρυσταλλωμένη. Θα σέβεσαι το παρελθόν, θα το περιέχεις, θα το αφομοιώνεις, αλλά δεν θα τομιμηθείς»

 Ο Θάνος Μικρούτσικος ασχολήθηκε με όλα σχεδόν τα είδη μουσικής. Έχει γράψει όπερες, συμφωνική μουσική, μουσική δωματίου, ηλεκτρονική μουσική, μουσική για αρχαίο δράμα. Συνεργάστηκε με πολλούς Έλληνες και ξένους σκηνοθέτες, γράφοντας μουσική για δεκάδες θεατρικά έργα, τα οποία έχουν παρουσιαστεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Τεράστια ήταν και η παρουσία του στη δισκογραφία. Μελοποίησε πολλούς Έλληνες και ξένους ποιητές. Όπως έλεγε «Η ποίηση έγινε η δεύτερη διάσταση στην καθημερινότητα μου».Έδωσε εκατοντάδες συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει συμμετάσχει και έχουν παιχτεί έργα του σε πολλά διεθνή φεστιβάλ μουσικής όπως, Λονδίνο, Γλασκόβη, Εδιμβούργο, Παρίσι, Λιλ, Λυών, Ρενς, Μονπελλιέ, Βρυξέλλες, Λιέγη, Γενεύη, Λοζάννη, Βαρκελώνη, Μαδρίτη, Βερόνα, Φλωρεντία, Βερολίνο, Δρέσδη, Λειψία, Βιέννη, Κωνσταντινούπολη κ.α.

 Η σχέση του Θ. Μικρούτσικου με το ΚΚΕ κρατά από τα νεανικά του χρόνια, όταν έγινε μέλος του. Στην πορεία, οι δρόμοι τους μπορεί να χώρισαν αλλά δεν έπαψαν να υπάρχουν περίοδοι που ο Μικρούτσικος συνέβαλλε σε εκδηλώσεις του Κόμματος. Όπως άλλωστε ο ίδιος δήλωνε: «Τον κόσμο του ΚΚΕ τον σεβόμουν και όταν δεν ήμουν κοντά στο ΚΚΕ. Εκατό χρόνια ιστορία. Ένα Κόμμα θυσιών, ένα Κόμμα έπους…». Ο συνθέτης τιμήθηκε από το ΚΚΕ με την ένταξη του στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας, στη 12η τιμητική θέση, για τις βουλευτικές εκλογές 7ης Ιουλίου 2019.

 Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Πατρών, καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσικού Αναλογίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, καλλιτεχνικός διευθυντής της «Εταιρείας Νέας Μουσικής», όπως και μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών. Το 1993 έγινε αναπληρωτής Υπουργός Πολιτισμού και ένα χρόνο μετά Υπουργός Πολιτισμού.

  Έκανε τρεις γάμους και απέκτησε τέσσερα παιδιά. Έφυγε απ’ τη ζωή τον Δεκέμβριο του 2019, μετά από αρκετά χρόνια πάλης με τον καρκίνο.

«Στην εποχή της κρίσης η μεγάλη τέχνη εκτός από όλα τα άλλα χαρακτηριστικά έχει και τη δυνατότητα της εμψύχωσης και δεν πρέπει να την αφήνουμε…

Τώρα χρειαζόμαστε τη μεγάλη τέχνη»

«Μην αφήσετε καμιά στιγμή στη ζωή σας να πάει χαμένη. Ρουφήξτε κάθε δευτερόλεπτο. Ο χρόνος τρέχει τόσο γρήγορα. Διευρύνετε τις γνώσεις σας μέχρι τέλους. Συνεχώς να ονειρεύεστε. Κυνηγήστε την ουτοπία, όπως σας διαβεβαιώνω το έκανα εγώ και θα συνεχίσω, μέχρι τέλους»

Θάνος Μικρούτσικος

 

https://www.facebook.com/vasw.tsiagkou
roz-panthiras-adv1
χαλβάς Γούναρης

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *