Βαγγέλης Παπαθανασίου (1943-2022) Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη Καθηγήτρια μουσικής

Βαγγέλης Παπαθανασίου (1943-2022)

«Η μυθολογία, η επιστήμη, η εξερεύνηση του διαστήματος, αυτά είναι θέματα που με γοητεύουν από την παιδική μου ηλικία. Και πάντα συνδέονταν με κάποιο τρόπο με τη μουσική που γράφω» 

Vangelis

Έλληνας παγκοσμίου φήμης συνθέτης ηλεκτρονικής,

τζαζ και ορχηστρικής μουσικής.

  Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου γεννιέται στην Αγριά του Βόλου το 1943.

Αρχίζει να συνθέτει από τα τέσσερα χρόνια του, ενώ δίνει την πρώτη του δημόσια παράσταση στην ηλικία των έξι ετών, χωρίς να έχει καμία μουσική εκπαίδευση. Είναι αυτοδίδακτος παρά τις πιέσεις των γονιών του, αλλά και των δασκάλων του, που τον προτρέπουν να κάνει μαθήματα μουσικής. Σπουδάζει, εν τέλει, κλασική μουσική, ζωγραφική και σκηνοθεσία στη Λεόντειο Σχολή και στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Αθήνα. Στα είκοσι περίπου χρόνια του, ιδρύει το δημοφιλές συγκρότημα «Φόρμιγξ» μαζί με τους Ευγνώμονα Διαλετή, Βασίλη Μπακόπουλο, Σωτήρη Αρνή, Τάσο Παπασταμάτη, Κώστα Σκόκκο και αργότερα το «Aphrodites Child» με τους Ντέμη Ρούσο και Λουκά Σιδερά με τους οποίους κατευθύνεται στο Παρίσι. Όντας μέλος των Aphrodite’s Child, αρχίζει δειλά να ασχολείται και με διαφορετική μουσική δραστηριότητα όπως, να γράφει μουσική για ταινίες και ντοκυμαντέρ, ενώ ξεκινάμία επιτυχημένη συνεργασία με τον σκηνοθέτη Φρέντερικ Ροσίφ για μία σειρά ντοκιμαντέρ για την άγρια φύση και κυκλοφορείτο σόλο άλμπουμ «Earth». Αποχωρεί από το συγκρότημα και εγκαθίσταται στο Λονδίνο. Εδώ δημιουργεί προσωπικό ηλεκτρονικό στούντιο(Nemo studio), όπου επεξεργάζεται νέους τρόπους παραγωγής ήχου με συνδυασμούς ηλεκτρονικών πλητροφόρων τα οποία έπαιζε ο ίδιος (Keyboards). Έτσι μπαίνει ενεργά και επιτυχημένα στη δισκογραφία και η φήμη του εξαπλώνεται γρήγορα σε όλο τον κόσμο.

  Τα έργα του θεωρούνται η αρχή του ρεύματος που σήμερα αποκαλείται New Age Music. Κατά καιρούς συνεργάζεται με προσωπικότητες όπως ο ωκεανογράφος Ζακ Υβ Κουστώ, σε σειρά ταινιών για την τηλεόραση και ντοκυμαντέρ, την ηθοποιό Ειρήνη Παππά στα άλμπουμ «Ωδές» και «Ραψωδίες», τον τραγουδιστή των «Yes» Τζον Άντερσον. Τα μπαλέτα του «Φρανκεστάιν» και «Η ωραία και το τέρας» ανεβαίνουν από το Βασιλικό Μπαλέτο του Λονδίνου, στο Κόβεν Γκάρντεν. Η μουσική του χρησιμοποιείται για μουσικοθεραπεία στα νοσοκομεία. Πολλές από τις συνθέσεις του χρησιμοποιούνται ως soundtrack ανεξάρτητα. Μουσική του υπάχει σε ελληνιές ταινίες όπως, «Ο Θόδωρος και το δίκανο», «Ο αδερφός μου ο τροχονόμος», «Ελ Γκρέκο», αλλά και ξένες όπως, «Ο αγνοούμενος», «Τα μαύρα φεγγάρια του έρωτα», «Χριστόφορος Κολόμβος» και άλλες. Κορυφαίο σάουντρακ του Παπαθανασίου θεωρείται το «Οι δρόμοι της φωτιάς»* (Chariots of Fire) για την ομώνυμη ταινία, η οποία απέσπασε το Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής. Η ταινία εξιστορεί την προσπάθεια τριών Βρετανών δρομέων στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924στο Παρίσι.

 Η μυθοπολασία και η εξερεύνηση του διαστήματος ενθουσίαζε τον Παπαθανασίου από τα παιδικά του χρόνια όπως έχει αναφέρει σε συνέντευξή του. Ένα μεγάλο μέρος από τα έργα του είναι αφιερωμένο στο διάστημα, ενώ διαχρονικά οι κορυφαίοι διαστημικοί οργανισμοί τον εμπιστεύτηκαν για να μελοποιήσει τις επιτυχίες τους. Το 1980 ξεκίνησε να προβάλλεται η αμερικανική τηλεοπτική σειρά «Cosmos: A Personal Voyage» του Καρλ Σαγκάν, που είχε ως κύριο θέμα τη θέση του ανθρώπου στο σύμπαν και την ύπαρξη εξωγήινης ζωής. Η μουσική επένδυση των επεισοδίων δημιουργήθηκε από τον συνθέτη, ενώ η σειρά απέσπασε Βραβείο Έμμυ και προβλήθηκε σε 69 χώρες και σε 500 εκατομμύρια τηλεθεατές.

  Το καλοκαίρι του 2001 ο Παπαθανασίου παρουσιάζει το έργο «Μυθωδία»**στους Στύλους του Ολυμπίου Διός. Η μουσική του έργου δημιουργήθηκε ώστε να συνοδεύσει τη διαστημική αποστολή της ΝΑΣΑ «2001: Οδύσσεια στον Άρη». Ήταν μία φαντασμαγορική μουσική παράσταση, κατά τη διάρκεια της οποίας προβάλλονταν με ειδικά οπτικά εφέ απεικονίσεις, κυρίως από θεούς της αρχαίας Ελλάδας και διαστημικές εικόνες της ΝΑΣΑ. Τα σολιστικά μέρη του έργου ερμήνευσαν οι σοπράνο Τζέσι Νόρμαν και Κάθλιν Μπατλ, με τη συνοδεία τηςΜητροπολιτικής Ορχήστρας του Λονδίνου, 120μελούς χορωδίας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ενώ ο ίδιος ο συνθέτης επιδίδονταν τα πλήκτρα. Το έργο προβλήθηκε τηλεοπτικά σε όλο τον πλανήτη ενώ υπήρχαν γιγαντοοθόνες και στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Μετά το τέλος της μουσικής παράστασης η γαλλική κυβέρνησηαπένειμε στον Παπαθανασίου τον τίτλο του Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής σε μία τελετή που έγινε στο περιστύλιο του Ζαππείου. Δύο χρόνια μετά, η ΝΑΣΑ του απονέμει το μετάλλιο δημόσιας συνεισφοράς σε αναγνώρισηστο όραμα της. Λίγα χρόνια αργότερα, η ΝΑΣΑ υιοθέτησε για δεύτερη φορά τη μουσική του Παπαθανασίου με ένα πρωτότυπο μουσικό έργο που δημιουργήθηκε για να πλαισιώσει το βίντεο από την αποστολή «Ήρα», που απεικονίζει συγχρόνως την κίνηση της Γης και της σελήνης μαζί για πρώτη φορά. Το βίντεο απαθανατίστηκε κατά τη διάρκεια της αποστολής καθ’ οδόν για το σύστημα του πλανήτη Δία. Τον Νοέμβριο του 2014 ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματοςπροτείνει στον Παπαθανασίου να συνθέσει την μουσική για την πρώτη ιστορική προσεδάφιση σε κομήτη. Έτσι, συνέθεσε μια μουσική τριλογία «ΆφιξηΤο ταξίδι του Philae, Το βαλς του Ροζέτα» η οποία παρουσιάστηκε από τον Οργανισμό μετά την επιτυχημένη προσεδάφιση του σκάφους Ροζέτα στον κομήτη 67P. Το 1995, ως φόρο τιμής στην μουσική του προσφορά αλλά και στην αγάπη του για το διάστημα, το Minor Planet Center της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, δίνει το όνομα του συνθέτη στον Αστεροειδή της Κύριας Ζώνης 6354, που πλέον ονομάζεται «6354 Vangelis».

 Ανάμεσα στις πολυάριθμες και πρωτότυπες εμφανίσεις του, περιλαμβάνονται ακόμη η μεγάλη υπαίθρια συναυλία για τους εορτασμούς του ευρωπαϊκού προγράμματος «Eureka» στο Ρότερνταμ, ενώπιον 200.000 ατόμων και δύο μεγάλες, επίσης υπαίθριες συναυλίες, στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού.

 Σπουδαία ακόμη είναι και η συνεισφορά του στο θέατρο, καθώς έγραψε τη μουσική για την παράστση «Ηλέκτρα» που παρουσιάστηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

 Το ενδιαφέρον του για τις τέχνες δεν περιορίζεται μόνο στη σύνθεση μουσικής. Το 1997 έκανε την πρώτη του σκηνοθετική απόπειρα, καθώς σχεδίασε και διηύθυνε εξ ολοκλήρου την τελετή έναρξης του 6ου Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Ανοιχτού Στίβου της IAAF που πραγματοποιήθηκε στο Καλλιμάρμαρο.

 Το 2003 αποκάλυψε και την ικανότητα του στη ζωγραφική παρουσιάζοντας 70 δικά του έργα ζωγραφικής στα πλαίσια της Βαλένσια Μπιενάλ στην Ισπανία. Μετά την επιτυχία της έκθεσης «Vangelis Pintura», τα έργα του εκτίθενται σε σημαντικές γκαλερί σε όλο τον κόσμο.Την ίδια χρονιά, ο Παπαθανασίου παρουσίασε επίσης ένα βιβλίο που περιέχει μερικά από τα ωραιότερα έργα του, με τίτλο «Vangelis».

 Ήταν παντρεμένος με τη Λώρα Μεταξά. Έφυγεαπό τη ζωή σε νοσοκομείο του Παρισού τον Μάιο του 2022.

«…Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου ήταν ένας τεράστιος μουσικός, εμπνευσμένος δημιουργός και ένα ανήσυχο πνεύμα που ενέπνευσε τους πάντες όσο ήταν εν ζωή. Η μουσική του μας έφερε και θα μας φέρνει πιο κοντά στο υπερπέραν, θα μας ταξιδεύει στο διάστημα. Η σκέψη του και το πνεύμα του θα μας εμπνέουν και καθοδηγούν προς αυτά… Τον αποχαιρετούμε με βαθύ πόνο, απέραντη αγάπη και ευγνωμοσύνη για όσα μας χάρισε όσο ήταν εν ζωή, και τεράστιο σεβασμό για αυτό που ήταν ως άνθρωπος, ως πνεύμα και ως Έλλην…»

Λεωνίδας Καβάκος

*Η υποφαινόμενη αρθρογράφος ενορχήστρωσε και παρουσίασε το έργο με την ορχήστρα ποικίλης μουσικής της Μουσικής Σχολής Παπαστάθη τον Μάρτιο του 2007, σε ένα αφιέρωμα στη μουσική του ξένου κινηματογράφου, στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Τρικκαίων

**Η υποφαινόμενη αρθρογράφος ενορχήστρωσε και παρουσίασε τα δύο τελευταία αποσπάσματα του έργου με τη χορωδία, δύο σολίστ και την ορχήστρα της Μουσικής Σχολής Παπαστάθη τον Ιούνιο του 2008, στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Τρικκαίων

 

https://www.facebook.com/vasw.tsiagkou
roz-panthiras-adv1
χαλβάς Γούναρης

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *