Αττίκ – Κλέων Τριανταφύλλου (1885 – 1944) Γράφει η Νατάσα Παπαστάθη Καθηγήτρια μουσικής

Αττίκ – Κλέων Τριανταφύλλου (1885 – 1944)

«Έκλαψα για να γράψω, έγραψα για να τραγουδήσω

και τραγούδησα για να ζήσω»

Αττίκ

Ο Τρουβαδούρος της Αθήνας

Ο πατέρας της νεοελληνικής μπαλάντας

Κορυφαίος Έλληνας συνθέτης της ελαφράς μουσικής,

στιχουργός και ηθοποιός.

 Ο Αττίκ γεννιέται στην Αθήνα τα 1885 και μεγαλώνει στην Αίγυπτο. Οι οικονομικά ευκατάστατοι γονείς του και ιδιαίτερα η καλλιεργημένη μητέρα του φροντίζουν για την καλλιτεχνική μόρφωση του γιου τους και του αρχίζουν μαθήματα φλάουτου και πιάνου. Ο θάνατος του πατέρα του, αναγκάζει την οικογένεια να εγκατασταθεί στην Αθήνα, όπου συνεχίζει τις μουσικές του σπουδές στο Εθνικό Ωδείο, ενώ αποφοιτά και από τη Νομική Σχολή Αθηνών. Κατευθύνεται στη γαλλική πρωτεύουσα για να σπουδάσει πολιτικές και οικονομιές επιστήμες, όμως γρήγορα τις εγκαταλείπει για να συνεχίσει τη μουσική του μόρφωση στο Ωδείο του Παρισιού με καθηγητές τον Φωρέ, τον Σαιν Σανς και τον Πεσάρ. Στο Παρίσι εκδίδει περίπου τριακόσιες συνθέσεις, τραγούδια, μουσική για πιάνο, για οπερέτα, για μπαλέτο κ.ά. και γίνεται ιδιαίτερα γνωστός. Συνεργάζεται ως ηθοποιός με διάφορους θιάσους και συμμετέχει σε περιοδείες σε διάφορες χώρες μέχρι την εγκατάστασή του στην Αθήνα. Εδώ πλέον, συνεχίζει τη δημιουργική του πορεία και δημιουργεί την περίφημη «Μάντρα του Αττίκ», έναν μουσικό θίασο, όπου κάθε καλοκαίρι δίνει παραστάσεις στην Αθήνα και το χειμώνα περιοδεύει στην περιφέρεια μέχρι που αποκτά μόνιμη έδρα σε μια αθηναϊκή ταβέρνα, την «Μονμάρτη», η λειτουργία της οποίας διατηρείται μέχρι την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου.

  Η προσωπική του ζωή υπήρξε πολυτάραχη. Βαθειά ρομαντική ύπαρξη, ανιδιοτελής με ειλικρινά αισθήματα, έκανε τρεις γάμους και αγάπησε δυνατά και τις τρεις συζύγους του. Η πρώτη του γυναίκα πέθανε αμέσως μετά το θάνατο του ενός χρονών παιδιού τους, μη αντέχοντας τη θλίψη. Στη συνέχεια, παντρεύεταιμε την ηθοποιό, ποιήτρια και εκδότρια του περιοδικού «Νέος Παρθενών», Μαρίκα Φιλιππίδου, που είναι και ο μεγάλος έρωτας της ζωής του. Σύντομα όμως, η γυναίκα αυτή τον εγκαταλείπει για να παντρευτεί κάποιον άλλο. Λίγο μετά τον χωρισμό τους, η Μαρίκα πηγαίνει στη «Μάντρα» συνοδευόμενη από το νέο σύζυγό της. Οι θαμώνες αντιλαμβανόμενοι τον ερχομό της και προκειμένου να πειράξουν τον Αττίκ, του ζητούν φωνάζοντας ρυθμικά να πει το βαλσάκι «Είδα μάτια», ένα τραγούδι που είχε γράψει για εκείνη όταν ήταν ακόμη ζευγάρι.Εκείνος, αντικρίζοντας στις πρώτες θέσεις την πρώην γυναίκα του και μη μπορώντας να αντέξει την συναισθηματική φόρτιση, αποσύρεται στο καμαρίνι του. Ελάχιστα λεπτά μετά, επιστρέφει στο πιάνο του και ερμηνεύει το τραγούδι που έγραψε μόλις, ως απάντηση στο κοινό, που δεν είναι άλλο, από το «Ζητάτε να σας πω». Ακούγοντας το η Μαρίκα αποχωρεί με δάκρυα στα μάτια. Το τραγούδι όχι μόνο έγινε τεράστιο σουξέ της εποχής, αλλά άντεξε στον χρόνο, γνωρίζοντας συνεχώς επανεκτελέσεις. Ο Αττίκ πραγματοποιεί και τρίτο γάμο, με τη ρωσίδα χορεύτρια Σούρα, με την οποία και έζησε μέχρι τον θάνατό του. Το υπέροχο τραγούδι του «Μαραμένα τα γιούλια κι οι βιόλες», ένα από τα πιο γνωστά και αγαπημένα του συνθέτη, γράφτηκε όταν η Σούρα αρρώστησε από τύφο και κινδύνεψε η ζωή της.

 Λίγο πριν πεθαίνει, ο Αττίκ πρωταγωνίστησε στη μουσική, δραματική ταινία «Χειροκροτήματα» του Γιώργου Τζαβέλλα, η υπόθεση της οποίας παρουσιάζει ομοιότητα με την πραγματική ζωή του καλλιτέχνηΝιώθει ότι δεν έχει νόημα και προορισμό η ζωή του, πέφτει σε κατάθλιψη. Ένα επεισόδιο με κάποιο Γερμανό στρατιώτη που τον χτύπησε καθώς οδηγούσε το ποδήλατό του, φαίνεται πως στάθηκε η αφορμή για μια προαναγγελθείσα αυτοκτονία. Λίγο καιρό αργότερα, τον Αύγουστο του 1944, φεύγει από τη ζωήπαίρνοντας υπερβολική δόση υπνωτικών χαπιών.

 Μερικά από τα πιο γνωστά ελληνικά και γεμάτα λυρισμό τραγούδια του είναι «Της μιας δραχμής τα γιασεμιά», «Παπαρούνα», «Η σερενάτα της μοδιστρούλας», «Χωρίς εσένα», «Μαραμένα τα γιούλια κι οι βιόλες», «Ζητάτε να σας πω», «Να ζει κανείς ή να μη ζει», «Είδα μάτια» και πολλά άλλα. Στα γαλλικά του τραγούδια συγκαταλέγονται τα  «Lorsque», «Nocturne»,«Sanglots», «La dernière lettre», «Ne fallait pas» και άλλα. Έγραψε μουσική για πολλές επιθεωρήσεις, όπως «Ο Κινηματογράφος», «Τι είναι ο έρως», «Νέλλη», «Βελουδένια», «Το Τρελό σχολείο»,«Paris-Psiri» κ.α.

 Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκφραστές του ελληνικού ελαφρού τραγουδιού των αρχών του 20ού αιώνα Είναι ο πρώτος μεγάλος συνθέτης στον χώρο του νεοελληνικού τραγουδιού και ταυτόχρονα ο «πατέρας» της νεοελληνικής μπαλάντας. Θαύμαζε τη μουσική του Πουτσίνι. Τα τραγούδια του είναι ευρωπαϊκά και δεν έχουν σχέση με την παραδοσιακή ελληνική μουσική παράδοση. Ήταν ιδιαίτερος και χαρισματικός μουσικός και οι φόρμες που συνέθετε ήταν διανθισμένες με σπάνιες μελωδίες και άρτια επεξεργασμένα μουσικά θέματα. Οι στίχοι του απόλυτα ελληνικοί, λυρικοί, μελαγχολικοί και ερωτικοί, ξεχειλίζουν από ένανέντονο συναισθηματισμό κι εκφράζουν την αγάπη και το ρομαντισμό της ευαίσθητης ψυχής του, παρουσιάζοντας εύφραυστεςσυναισθηματικές καταστάσεις και αποκαλύπτοντας το εξαίρετο στιχουργικό του ταλέντο, διδάσκουν ήθος και ευπρέπεια. Μετουσίωσε τον πόνο και τη χαρά του σε τραγούδια, κάποια από αυτά πλήρως αυτοβιογραφικά

 Σαν καλλιτέχνης υπήρξε τελειομανής και λεπτολόγος. Είναι ο πρώτος καλλιτέχνης στην Ελλάδα που έπαιζε πιάνο, έγραφε στίχους και μουσική και ερμήνευε ο ίδιος πολλές φορές τα κομμάτια του. Υπήρξε προσωπικότητα έντονη και πολυδιάστατη, έως και αντιφατική.

«Ηταν ευπατρίδης. Τον κατηγόρησαν για άστατο με το άλλο φύλο. Μα δεν ήταν επιπόλαια άστατος. Δεν ήταν ακριβώς άστατος. Ηταν ένα είδος Νέρωνα που θα ήθελε να ήταν όλες οι γυναίκες μία και μόνο, για να τους δώσει ή να τους πάρει – το ίδιο κάνει – την καρδιά. Ακατάλληλος για σύζυγος, ήταν ο ιδανικός εραστής (…). Ενας ‘τέλειος ιππότης στον καιρό μας (…)’… Τρεις γυναίκες παντρεύτηκε ο Αττίκ. Και οι τρεις πανέμορφες. Και οι τρεις φτωχές. Μιας όμως η ομορφιά τραγουδήθηκε, όπως καμίας άλλης Ελληνίδας: Της δεύτερης, της μελαχρινής γαλανομάτας Μαρίκας Φιλιππίδη, αδερφής του πρωταγωνιστή της οπερέτας Μάνου Φιλιππίδη»

Δανάη Στρατηγοπούλου

στο βιβλίο της για τον «Αττίκ»

 

https://www.facebook.com/vasw.tsiagkou
roz-panthiras-adv1
χαλβάς Γούναρης

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *