Ζούμε στην εποχή που οι αριθμοί ευημερούν, αλλά οι άνθρωποι δυσκολεύονται να βγάλουν τον μήνα. Αν ανοίξει κανείς την τηλεόραση ή ξεφυλλίσει τα οικονομικά έντυπα, θα νομίζει ότι η Ελλάδα βιώνει ένα πρωτοφανές οικονομικό θαύμα. Μας μιλούν για επενδύσεις, για ρυθμούς ανάπτυξης που ξεπερνούν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και για μια χώρα-πρότυπο.
Αρκεί όμως μια βόλτα στους δρόμους των Τρικάλων, αλλά και κάθε άλλης ελληνικής πόλης, για να προσγειωθεί κανείς στην πραγματικότητα. Η πολυπόθητη «ανάπτυξη» για την οποία πανηγυρίζουν οι εκάστοτε κυβερνώντες δεν είναι τίποτα άλλο από μια φούσκα, ορατή δια γυμνού οφθαλμού.
Η «βαριά βιομηχανία» του καφέ και του τυλιχτού
Ποιες είναι οι επιχειρήσεις που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε κάθε γωνιά, σε κάθε κεντρικό πεζόδρομο και σε κάθε γειτονιά;
Καφετέριες take-away
Fast food και σουβλατζίδικα
Φούρνοι-υπερπαραγωγές
Ζαχαροπλαστεία
Αυτός είναι ο νέος παραγωγικός ιστός της χώρας. Μια οικονομία που βασίζεται αποκλειστικά στην άμεση κατανάλωση, στη γρήγορη εστίαση και στην κουλτούρα του «στο χέρι».
Δεν υπάρχει καμία διάθεση υποτίμησης των ανθρώπων που παλεύουν σε αυτούς τους κλάδους. Οι επαγγελματίες της εστίασης και οι εργαζόμενοι σε αυτήν κρατούν όρθια την τοπική οικονομία. Το πρόβλημα όμως είναι δομικό: Μια χώρα δεν μπορεί να παράγει πλούτο, να καινοτομεί και να κρατάει τους νέους της όταν οι μόνες θέσεις εργασίας που προσφέρει είναι για ντελιβεράδες, μπαρίστα και σερβιτόρους.
Η τραγική πραγματικότητα πίσω από τις βιτρίνες
Η μεταποίηση πεθαίνει, η πρωτογενής παραγωγή (ο αγροτικός και κτηνοτροφικός τομέας που κάποτε αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της Θεσσαλίας) πνίγεται στα χρέη και την εγκατάλειψη, και η βαριά βιομηχανία είναι πλέον ανέκδοτο.
Όταν το μοναδικό επενδυτικό ενδιαφέρον εξαντλείται στο ποιο franchise καφέ θα πάρει τη θέση του ιστορικού εμπορικού καταστήματος που έκλεισε, τότε δεν μιλάμε για ανάπτυξη, αλλά για ανακύκλωση της φτώχειας. Οι μισθοί στον κλάδο της εστίασης παραμένουν καθηλωμένοι, τα ωράρια εξοντωτικά, και η εποχικότητα ή η εξάρτηση από το αν «έχει κίνηση το κέντρο» δημιουργούν ένα αίσθημα μόνιμης ανασφάλειας.
Την ίδια ώρα, το κόστος ζωής, τα ενοίκια και η ακρίβεια στα βασικά αγαθά καλπάζουν. Το αποτέλεσμα; Το περίφημο Brain Drain συνεχίζεται. Οι νέοι επιστήμονες, οι μηχανικοί, οι προγραμματιστές και οι εξειδικευμένοι τεχνίτες που σπούδασαν με τους κόπους των ελληνικών οικογενειών, παίρνουν το πρώτο αεροπλάνο για το εξωτερικό. Γιατί; Γιατί αρνούνται –και δικαίως– να εγκλωβιστούν σε μια αγορά εργασίας που τους προορίζει αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση πελατών.
Πού βαδίζουμε;
Αν η ανάπτυξη μιας χώρας μετριέται με το πόσα πλαστικά ποτήρια καφέ καταναλώνονται ανά τετραγωνικό μέτρο, τότε πράγματι, είμαστε πρωταθλητές. Αν όμως μετριέται με τη σταθερότητα, την παραγωγή δικών μας προϊόντων, την τεχνολογία και την ποιότητα ζωής, τότε η κατάσταση είναι τραγική.
Η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα τελείως διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο. Χρειάζεται κίνητρα για νέους επιχειρηματίες που θέλουν να παράγουν, να εξάγουν, να δημιουργήσουν τεχνολογία, να επενδύσουν στον πολιτισμό και τον ποιοτικό τουρισμό, και όχι άλλη μια «μόδα» που σε λίγα χρόνια θα αφήσει πίσω της ξενοίκιαστα καταστήματα με κατεβασμένα ρολά.
Μέχρι να το καταλάβουμε αυτό, θα συνεχίσουμε να ζούμε στην Ελλάδα της βιτρίνας. Μιας βιτρίνας λαμπερής, γεμάτης φώτα LED από το νέο fast food της γειτονιάς, πίσω από την οποία όμως κρύβεται η οικονομική και κοινωνική παρακμή μιας χώρας που ξέχασε να παράγει.
Για το trikalaculture.gr
Ο Κουλτουριάρης
