Το Δημοτικό Λαογραφικό Μουσείο Τρικάλων – Ιστορικά στοιχεία

Το Δημοτικό Λαογραφικό Μουσείο αποτελεί ένα από τα ιστορικά κτίρια της πόλης των Τρικάλων του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Αποτέλεσε αρχικά ιδιοκτησία της οικογένειας των Μουσούρων, μεγάλων γαιοκτημόνων την εποχή της Τουρκοκρατίας

Το 1891 το οικόπεδο βρίσκονταν υπό την ιδιοκτησία του Ομέρ Βέη Σουλεϊμάν αλλά την ίδια
χρονιά μεταβιβάστηκε στα αδέρφια Στέφανο και Δημήτριο Γ. Ποντίκη. Το ίδιο έτος πουλήθηκε
στον Αθανάσιο Κωσταρόπουλο και μετά τον θάνατο του το 1910, η οικία κληρονομείται από
την κόρη του Ιουλία, η οποία παραιτείται της κληρονομιάς για λογαριασμό των ανήλικων

Το Δημοτικό Λαογραφικό Μουσείο Τρικάλων. Μια ιστορική και κατασκευαστική προσέγγιση
τέκνων της, τα μερίδια των οποίων μεταβιβάστηκαν νομίμως στην Εθνική Τράπεζα το 19113

Στις 31 Δεκεμβρίου του 1918 εξαιτίας των αναγκών επέκτασης της πτέρυγας των γραφείων της
Τράπεζας, έγινε πρόταση από την Εθνική Τράπεζα στους κληρονόμους του Αθ.
Κωσταροπούλου για την αγορά του συνεχόμενου κτήματος και συντάχθηκαν μελέτες από το
1920 έως και το 1922 για τον σκοπό αυτό. Ορισμένες από αυτές εφαρμόστηκαν και άλλες
έμειναν στα χαρτιά

Η αρχική έκθεση της Τεχνικής Υπηρεσίας της Τράπεζας της Ελλάδος,
περιελάμβανε την κατεδάφιση της οικίας πρώην Κωσταροπούλου που τελικά δεν έγινε, και με
έγγραφο της 19ης Αυγούστου 1920 προτάθηκε επέκταση νέων γραφείων και τη δημιουργία
διαδρόμου επί της εισόδου των τότε γραφείων και άνοιγμα πόρτας στη μεσοτοιχία της οικίας
Κωσταροπούλου

Εικ. 1. Βορειοδυτική (αριστερά) και βορειοανατολική (δεξιά) όψη του κτιρίου περί το 1925 (Ιστορικό

Αρχείο Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος).

Σε έγγραφο της 5ης Αυγούστου του 1926 αναφέρεται ότι πραγματοποιήθηκαν οι εργασίες
ανακαίνισης και διαρρύθμισης για την επέκταση των γραφείων του εν λόγω υποκαταστήματος

Οι εργασίες αυτές περιελάμβαναν την κατασκευή υποστέγου, τη δημιουργία νέας σκάλας με
κιγκλιδώματα και άλλες παρεμβάσεις με αποτέλεσμα η λειτουργία του υποκαταστήματος να
ξεκινήσει πάλι στα τέλη του 1926 με αρχές του 19277

Εκτός από την Εθνική Τράπεζα, το κτίριο στέγαζε από το 1950 το Δημόσιο Ταμείο και την
Οικονομική Εφορία. Εξέχουσες προσωπικότητες της χώρας, μεταξύ αυτών ο τότε βασιλιάς
Παύλος Α’ με τη σύζυγό του βασίλισσα Φρειδερίκη, κατά την επίσκεψη τους στην πόλη των
Τρικάλων, στο πλαίσιο περιοδείας τους που πραγματοποιούσαν σε ολόκληρη τη χώρα, ένα
χρόνο μετά τη λήξη του Εμφυλίου πολέμου, διανυκτέρευσαν στο κτίριο τον χειμώνα του 1950,
και συγκεκριμένα στο διαμέρισμα του διευθυντή, καθώς τότε ήταν το μοναδικό κτίριο που
διέθετε κεντρική θέρμανση.

εικόνα από το αρχείο του Σωτήρη Κύρμπα

Επειδή το οικόπεδο και το κτίσμα υπήρξε ιδιοκτησία Οθωμανού αξιωματούχου, ο οποίος
έφυγε από την Ελλάδα με την ανταλλαγή των πληθυσμών Ελλήνων και Τούρκων, αυτά
χαρακτηρίστηκαν πλέον ως ανταλλάξιμα και περιήλθαν στην κυριότητα του Ελληνικού
Δημοσίου.
Από το 1975 έως το 1980, η Μαρία Καραμίχου μίσθωνε το κτίριο της πρώην Οικ. Εφορίας
ως φροντιστήριο με την επωνυμία «Καραμίχου».

Το Δημοτικό Λαογραφικό Μουσείο Τρικάλων. Μια ιστορική και κατασκευαστική προσέγγιση
Την 1η Φεβρουαρίου 1978 με απόφαση της 16ης Διεύθυνσης Διαχειρίσεως Ανταλλαξίμων
Μουσουλμανικών Κτημάτων και του Υπουργού Οικονομικών παραχωρείται κατά το ήμισυ εξ
αδιαιρέτου ανταλλάξιμου ακινήτου της οδού Γαριβάλδη 12 στο Δήμο Τρικκαίων

Το 1978 με το υπ’ αριθμόν 834/Β/25-9-78 Φ.Ε.Κ. το ακίνητο της οδού Γαριβάλδη (ιδιοκτησίας του Δήμου
Τρικκαίων, του Ελληνικού Δημοσίου και της Υπηρεσίας Διαχειρίσεως Ανταλλαξίμων
Κτημάτων) χαρακτηρίζεται ως έργο τέχνης που χρειάζεται ειδική προστασία, καθώς αποτελεί
ένα χαρακτηριστικό δείγμα νεοκλασικού κτιρίου του βορειοελλαδικού χώρου με ιδιαίτερα
επιμελημένη κατασκευή.
Στις 26 Νοεμβρίου 1979 το κτίριο μεταβιβάζεται με τη μορφή δωρεάς από τη Διεύθυνση
Δημοσίων Κτημάτων της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας και Δημόσιας Περιουσίας του
Υπουργείου Οικονομικών κατά το υπόλοιπο ήμισυ στο Δήμο Τρικκαίων, και από τότε ο Δήμος
Τρικκαίων γίνεται εξ ολοκλήρου ο κύριος δικαιούχος του εν λόγω κτήματος μετά του ακινήτου.
Κατά τη μεταβίβαση τέθηκε ως όρος η χρήση του κτιρίου για τα επόμενα επτά χρόνια ως
Δημοτική Βιβλιοθήκη, Δημοτική Πινακοθήκη και Λαογραφικό Μουσείο Τρικάλων
Για το λόγο αυτό, στις 31 Ιανουαρίου 1980 ζητείται από το Δήμο Τρικκαίων η διάλυση μίσθωσης του
ακινήτου από τη Μαρία Καραμίχου, ενώ το 1981 γίνονται οι απαραίτητες εργασίες στο κτίριο
προκειμένου να στεγαστεί η Δημοτική Πινακοθήκη.

Εν τέλει, στις 16 Σεπτεμβρίου του 1991 επί της οδού Γαριβάλδη 6 ιδρύεται το Δημοτικό
Λαογραφικό Μουσείο Τρικάλων που λειτουργεί υπό την ευθύνη του Δήμου Τρικκαίων. Από το
1991 έως το 2006 στεγάζεται το Δημοτικό Λαογραφικό Μουσείο Τρικάλων ενώ από το 1999
έως το 2006 η Πινακοθήκη του ζωγράφου Θεοδώρου Μαρκέλλου, στο τμήμα του κτιρίου
επέκτασης των τότε νέων γραφείων της Εθνικής Τράπεζας.
Η συλλογή του μουσείου καλύπτει χρονικά την περίοδο από τα τέλη του 18ου αιώνα έως τα
μέσα του 20ου αιώνα. Αυτή περιλαμβάνει αντικείμενα καθημερινής χρήσης, λαϊκής τέχνης,
ενδυμασίες, εργαλεία παραδοσιακών επαγγελμάτων, υφαντά και κεντήματα έτσι ώστε να
καλύπτει μια αρκετά αντιπροσωπευτική εικόνα της ζωής του τόπου, τα οποία αποτέλεσαν
δωρεές Τρικαλινών, που ίδρυσαν τον Σύλλογο Φίλων του Λαογραφικού Μουσείου Τρικάλων
(ΣΦΛΜΤ)

Από το 2006 έως και σήμερα παραμένει κλειστό λόγω σημαντικών φθορών τόσο στο
εσωτερικό όσο και το εξωτερικό του, και αυτό έχει ως συνέπεια να απειλούνται μερικά από τα
ιστορικά και πολύτιμα αντικείμενα της συλλογής του. Για πάνω από 10 χρόνια, ο μόνος χώρος
που χρησιμοποιείται είναι ένα δωμάτιο του υπογείου της Πινακοθήκης του ζωγράφου
Θεοδώρου Μαρκέλλου για τις ανάγκες της Ορχήστρας Ποικίλης Μουσικής του Δημοτικού
Ωδείου Τρικάλων.


Το 2011 συντάχθηκε τεχνική έκθεση από το Τμήμα Μελετών της Διεύθυνσης Τεχνικών
Υπηρεσιών του Δήμου Τρικκαίων στο πλαίσιο του έργου «Μετατροπή Λαογραφικού Μουσείου
οδού Γαριβάλδη σε χώρο Πολιτισμού», η οποία αφορούσε την εκτέλεση εργασιών συντήρησης
στο διατηρητέο κτίσμα και τη μετατροπή του σε χώρο Πολιτισμού.

Ωστόσο, η μελέτη αυτή δεν υλοποιήθηκε πιθανόν εξαιτίας του μεγάλου κόστους που αυτή απαιτούσε.
Τέλος, το 2014 πραγματοποιήθηκε λεπτομερής και ακριβής αποτύπωση του εξωτερικού και
εσωτερικού χώρου του κτιρίου καθώς και του περιβάλλοντος χώρου, στο πλαίσιο εκπόνησης
πτυχιακής εργασίας στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τρικάλων της Σχολής
Τεχνολογικών Εφαρμογών του ΤΕΙ Θεσσαλίας, με πρόταση και επίβλεψη του γράφοντος.

 


Πηγή Μωυσιάδης Α., 2014. Το κτίριο του Δημοτικού Λαογραφικού Μουσείου Τρικάλων. Μια ιστορική και κατασκευαστική προσέγγιση, Τρικαλινά, τόμος 34ος, σσ. 197-206

1 Μ. ΚΛΙΑΦΑ, Οι πληροφορίες οφείλονται στην κ. Μ. Κλιάφα, μετά από συζήτηση που είχα μαζί της, 2013.
2 όπ.
3
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, Συμβολαιογραφική πράξη 1911.
4
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, Φάκελος (Α1-Ε37-Μ82Φ3) Ιστορικής βιβλιοθήκης Εθνικής
Τράπεζας 1918-1930.
5
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, Φάκελος (Α1-Ε37-Μ82Φ3) Ιστορικής βιβλιοθήκης Εθνικής
Τράπεζας 1918-1930.
6 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, Αριθ. 874, Διεύθυνσις Στ’, Τμήμα Εργασιών Υποκαταστημάτων, 1926.
7
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, Φάκελος (Α1-Ε37-Μ82Φ3) Ιστορικής βιβλιοθήκης Εθνικής
Τράπεζας 1918-1930.
8 Οι πληροφορίες οφείλονται στην κ. Μ. Κλιάφα, μετά από συζήτηση που είχα μαζί της, 2013.
9 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Απόφαση Αριθ. 2/31.1.78, 16ης Διεύθυνση Διαχειρίσεως Ανταλλαξίμων
Μουσουλμανικών Κτημάτων.
10 Φ.Ε.Κ. 834/Β/25-9-78, κείμενο κήρυξης Υ.Α. 1880/48205/12.9.78.
11 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Γενική Δ/νση Φορολογίας και Δημόσιας Περιουσίας, Δ/νση Δημοσίων
Κτημάτων, 1979.
12 ΔΗΜΟΣ ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ, Έγγραφο Αριθ. 1786, Διοικητικές & Οικονομικές Υπηρεσίες, Τμήμα Οικονομικό, 1980.
13 Σ. ΓΟΡΓΟΓΕΤΑΣ., 2003. Αρχοντικά και νεοκλασικά κτίρια των Τρικάλων, Τρικαλινό Ημερολόγιο 2002-2003.
Τρίκαλα: Πολιτιστικός Οργανισμός Δήμου Τρικκαίων, σσ.137-159.
14 ΔΗΜΟΣ ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ, Τεχνική έκθεση Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών, Τμήμα Μελετών, «Μετατροπή
Λαογραφικού Μουσείου Οδού Γαριβάλδη σε χώρο πολιτισμού», Τρίκαλα 2011.

Οι 2 τελευταίες φωτογραφίες και η μια με τον Βασιλιά Παύλο είναι από το αρχείο του Σωτήρη Κύρμπα

χαλβάς Γούναρης
roz-panthiras-adv1

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.